Auteur: V. M.

Slagveld in de Kathedraal

In de kathedraal van Antwerpen is een nieuw schilderij onthuld. Naast de bekende Kruisafneming van Rubens, hangt nu een moderne interpretatie van hetzelfde werk en op hetzelfde formaat, van de hand van Sam Dillemans.

Pastoor Bart Paepen is al jarenlang pleitbezorger van moderne kunst in zijn kerk. In 2015 haalde hij met “De Man die het Kruis Draagt” reeds een werk van Jan Fabre binnen.

In zijn toespraak tijdens de onthulling van het nieuwe kunstwerk, gaf hij de tip om het schilderij van Dillemans ook eens te bekijken door er pal onder te gaan staan. In het nauwelijks figuratieve werk komt dan het verdriet en het gevoel van rouw pas goed tot uiting, want in het reliëf van het ruw bepleisterde canvas herken je het landschap van een slagveld na de oorlog. Niet toevallig als je weet dat Dillemans ook een hele reeks werken maakte rond het thema “Paintings of the Great War“.

Hieronder vind je enkele fotografische impressies genomen tijdens de onthulling van het werk op zaterdag 23 november 2018, wat meteen ook de gelenheid was om de kathedraal eens te bezoeken in een stemmige nachtelijke atmosfeer.

Ik bedenk me trouwens, als dit kikvorsperspectief inderdaad zo’n interessante ontsluiting is voor het kunstwerk, heeft de kunstenaar nooit overwogen om het niet aan de muur te hangen, maar horizontaal te plaatsen, zoals een maquette?

Carnaval in december

Heel dat Zwarte-Pietencircus heeft me wel aangegrepen. Ik zag er een artikel over in teletekstformaat en ik realiseerde me dat hetzelfde artikel in de hoogtijdagen van teletekst, zo’n dertig jaar geleden, toen er nog geen internet was, ons wellicht was overgekomen als een smakelijke aprilgrap buiten seizoen. De taferelen die zich, voornamelijk in Nederland, afspelen zijn surrealistisch.

Of de historische Zwarte Piet (die natuurlijk niet bestaat) iemand van het zwarte ras was, of zwart van het roet doet er niet veel toe. Uiteindelijk is het een vorm van carnaval en dan nog een brave versie, want het draait helemaal niet om de spot, maar louter om de kindervreugd. De ‘voil jeanetten’ van Aalst zullen het ook niet lang meer trekken, zodra de transgenders doorhebben dat ze erdoor gedraaid worden.

Om kinderen blij te maken, hoeft Piet natuurlijk niet zwart zijn. De meest redelijke argumenten om vast te houden aan zijn kleur zijn van praktische aard. Als Piet blank wordt, kloppen de liedjes immers niet meer, worden negers uitgesloten als ze willen meespelen in het toneel en krijgen vrolijke nonkels (en tantes) het moeilijk om onherkend hun neefjes en nichtjes te verrassen.

Hoewel het Sinterklaasgebeuren in Nederland nog sterker leeft dan in Vlaanderen, mag je niet vergeten dat Sinterklaas in delen van Nederland gedurende honderden jaren (!) gewoon helemaal verboden werd door de overheid. Niet omwille van de Zwarte Piet, maar omwille van de Katholieke Klaas. Protestanten lusten immers geen heiligen.

Het is nog maar enkele decennia dat de sterfdag van de goedheilige man ook onder protestanten openlijk gevierd wordt. Dat kan omdat hij inhoudelijk is ontdaan van elke religieuze connotatie en slechts in zijn gewaden herkent men de Turkse bisschop (die er in zijn tijd natuurlijk helemaal niet zo heeft bijgelopen).

Eigenlijk kunnen we van Zwarte Piet net hetzelfde zeggen. Die is—in mijn ogen althans—ook ontdaan van elke raciale connotatie en slechts in zijn huidskleur zou men—met veel slechte wil—de neger herkennen die hij in het carnaval helemaal niet meer is.

Nu protestants Nederland Sinterklaas eindelijk is beginnen verdragen, tolereert multicultureel Nederland Zwarte Piet niet langer. Het beeld van de scheepsladingen Afrikaanse vluchtelingen die de jongste jaren op onder meer de Spaanse kusten zijn aangespoeld, zal daaraan niet vreemd zijn.

Ze doen maar op. Ik blijf het allemaal totaal van de pot gerukt vinden. Maar ik kijk toch benieuwd uit naar de reactie van die andere geviseerde bevolkingsgroep: de bisschoppen. Hoog tijd dat zij op straat komen om te eisen dat hun identiteit wordt gerespecteerd in de beeldvorming van het Sinterklaascarnaval! … Tenzij zij zich wellicht herkennen in de goedige grijsaard wiens bestaansreden het is cadeautjes uit te delen.

Wat een oude koplamp van een fiets me over mezelf leert

Mijn nieuwe fiets kwam uit de winkel, uitgerust met lichten op batterijen. Dat vond ik niet zo praktisch, want je moet regelmatig de batterijen vervangen en ze blijken altijd leeg te zijn wanneer je ze net nodig hebt. Daarom heb ik me bij vlechtservice.nl een nieuw voorwiel aangeschaft met naafdynamo. Als koplamp heb ik een antiek exemplaar geïnstalleerd dat nog in mijn rommelschuif lag te verstoffen, met echte gloeilampjes. Ik zeg “gloeilampjes” in het meervoud, want de lamp heeft er twee. Met een schakelaar bovenop de lamp kan je ofwel het ene ofwel het andere lampje laten branden.

Ik herinner me nog dat ik, toen ik klein was, ook zo’n lamp op mijn fiets had, en dat ik me er toen de kop heb over gebroken waarvoor die twee lampjes dienden. Ik dacht dat het misschien bedoeld was zoals bij een auto, dat de ene lamp het dimlicht is en de andere het groot licht. Tot mijn teleurstelling was dat niet het geval, want zelfs het felste van beide lampjes geeft maar net genoeg licht om niet van de weg te rijden. Ik vond het ook raar dat de schakelaar, die drie standen heeft, altijd ofwel het ene ofwel het andere lampje laat branden, maar niet allebei, terwijl dat technisch perfect mogelijk zou zijn. Ik had het wel cool gevonden, een koplamp te hebben met wat meer spectaculaire features.

Tegenwoordig zijn koplampen van fietsen veel krachtiger. Dat had je al met halogeenlampen, maar met die nieuwe ledverlichting heb je bovendien het voordeel dat die haast nooit stuk gaan. Het gloeilampje in mijn antieke koplamp zal het misschien ook wel een jaar of zo uithouden, maar vroeg of laat zal het gloeidraadje de geest geven.

Van die eindigheid had ik vroeger geen besef. Als je jong bent, kijk je zo ver niet vooruit. Wanneer ik me nu opnieuw de vraag stel waarom mijn koplamp uitgerust is met twee lampjes en waarom de schakelaar geen gesofistikeerdere functies heeft, hoef ik me er de kop niet meer over te breken. Het tweede lampje is gewoon reserve. Als mijn licht het begeeft, hoef ik maar aan de schakelaar te draaien en het tweede lampje neemt het over. Iets zwakker, want het geeft geen mooie stralenbundel, maar wel voldoende om zonder ongelukken enkele dagen te gebruiken, tot het andere lampje vervangen kan worden.

Dat is een inzicht dat maar met de jaren komt, zo blijkt. Het verhoogt wel mijn appreciatie van de wijze waarop werktuigen vroeger ontworpen werden. De lampjes hadden een veel kortere levensduur dan vandaag, maar mijn licht is 100% bedrijfzeker en ontworpen om een eeuwigheid mee te gaan. Die nieuwe ledlampen geven wel de illusie dat ze een eeuwigheid zullen meegaan, maar er zal ook een dag komen dat ergens in de electronica die eromheen zit een circuitje barst en dan kan de hele lamp in de vuilbak.

Op mijn blogje gaat het niet over fietsverlichting, maar over geloof. Maar is het daarmee niet net zo? Vandaag begrijp ik beter waar het geloof voor dient dan toen ik klein was. Niet omdat het geloof zo moeilijk is, maar omdat het even nutteloos leek als dat tweede lampje dat nooit brandde.

Met ouder worden, krijg je meer aandacht voor zekerheid. Je fascinatie voor de onmiddellijke voldoening maakt plaats voor aandacht voor het eeuwige.

De geconcretiseerde abstractie van het christelijk geloof: een mind-twister

Af en toe herlees ik zelf oude artikels op mijn blog. Laatst stiet ik op deze stelling: “Gelovigen kunnen God gestalte geven door in hun dagelijks leven hun naaste te beminnen, maar zelfs dat blijft, hoewel het noodzakelijk is, tamelijk abstract”. Bij het lezen dacht ik: dat is toch wel eigenaardig geformuleerd, hoe kan een concrete daad van naastenliefde nu abstract zijn?

Een reconstructie van mijn gedachten drong zich op.

Abstract denken

Zonder een godsdienst te specifiëren, zou je religieus denken kunnen opvatten als een bijzondere vorm van abstract denken. Abstract denken is een vaardigheid van de menselijke geest om te redeneren over begrippen die je niet concreet kan waarnemen. Nadenken over God hoort dus per definitie tot het abstracte denken, want je kan God niet waarnemen en toch zijn er hele bibliotheken over bijeengeschreven. Het Oude Testament is één van die bibliotheken, waarmee we goed vertrouwd zijn.

Geconcretiseerd

Het christelijk geloof is op zich dan weer een bijzondere vorm van dat abstracte religieuze denken, want het onderwerp van het abstracte denkproces, God, concretiseert zich in een mens, Jezus. Precies zoals Johannes het verwoordt in het eerste hoofdstuk van zijn Evangelie: “Het Woord (logos – denken – ontastbaar – abstract) is vlees (mens – tastbaar – concreet) geworden”. In het christelijk geloof is het abstracte concreet geworden.

De katholieke Kerk, veel meer dan de protestantse afsplitsingen, houdt sterk vast aan die concretisering van de abstracte God. Het sacrament van de eucharistie is daarvan het treffendste voorbeeld. Jezus’ lichamelijkheid wordt voor altijd bestendigd in het offerbrood van de heilige Mis. Voor een katholieke gelovige is denken over God geen abstract denken meer, want zijn God is concreet, tastbaar. Een katholiek gelooft met zijn zintuigen en met zijn handen en voeten.

Dualiteit

Het is een dualiteit die Jezus ook uitspeelt als hij spreekt over het Grootste Gebod. Naast het abstracte joodse gebod dat betrekking heeft op God “Gij zult de Heer uw God liefhebben met geheel uw hart, geheel uw verstand en met al uw kracht” plaatst Hij het concrete christelijke gebod dat betrekking heeft op de mens “Gij zult uw naaste liefhebben als uzelf”. Wie die naaste precies is, houdt Hij echter in het ongewisse, dat blijft dan verrassend genoeg toch abstract.

In zijn rede over het Laatste Oordeel zegt Hij: “Alles wat ge voor de minste van de mijnen hebt gedaan, hebt ge voor Mij gedaan”. Wat is nu het concrete en wat is het abstracte? Echt duidelijk wordt het niet, maar wat zou er gebeuren als we de rollen eens omdraaien?

De rollen omgedraaid

Onze relatie tot onze naasten, onze rol in de samenleving, alles wat we normaalgezien ‘concreet’ zouden noemen, kan je nu overdenken als een abstractie van onze concrete relatie tot Jezus. De mensen om ons heen worden een beeld van Jezus. Net zoals wiskundige of chemische formules abstracte vorm zijn van concrete fysische processen, is onze relatie tot de naaste een abstracte vorm van onze concrete relatie tot Christus.

Ik denk dat het een betere benadering is om over het christelijk geloof na te denken. De gewoonlijke benadering, waarbij de liefde van God als een geestelijke abstractie wordt voorgesteld van onze concrete daden van naastenliefde, vind ik problematisch omdat ze insinueert dat het de mens is die zich een Godsidee schept om over belangrijke levensvragen abstract te kunnen redeneren. Als je nadenkt over de Schepping, de Menswording en de Verlossing houdt die benadering geen steek. Draai je het helemaal om en beschouw je onze daden van naastenliefde als abstracte vormen van de concrete liefde van God, dan valt heel de Blijde Boodschap netjes in haar plooi!

Kerknet als thuisbasis voor de parochiewebsite

De huur van de serverruimte voor onze oude parochiewebsite liep af. De host die we gebruikten was nogal prijzig en vroeg meer dan 200 euro per jaar. Dat kan natuurlijk veel goedkoper. Voor mijn eigen websites gebruik ik de hosting van Versio.nl. Daar kan je al voor 25 euro per jaar serverruimte huren met meer dan genoeg ruimte voor meerdere WordPresswebsites.

Mijn eerste voorstel was om daar een nieuwe website op te zetten. Hoewel het helemaal niet moeilijk is om met WordPress aan de slag te gaan, moet je toch elke keer weer een beetje het warm water uitvinden. Welke layout (thema) kies je, waar plaats je menu’s en widgets op je site, welke extra plugins heb je nodig om te koppelen met sociale media, om je site beter te beveiligen en om je vindbaarheid op zoekmachines te verbeteren (SEO, search engine optimization)? Ik zag er dus toch een beetje tegen op.

Er was echter nog een ander alternatief: Kerknet. Ook daar kan je webruimte huren om een eigen website op te zetten. Het heet dan een ‘microsite’, want je eigen website wordt ingepast in de look-and-feel van Kerknet. Je hebt dus niet dezelfde vrijheid om layouts en tools zelf te kiezen, maar aan de andere kant bespaart je dat wel een hoop kopzorgen.

De prijs van zo’n microsite bedraagt jaarlijks 108 euro. Ook niet meteen de goedkoopste oplossing, maar de integratie met de portaal van de katholieke Kerk in Vlaanderen is ook wat waard. Ik heb al vaak gemerkt hoe moeilijk het is informatie op te zoeken over parochies in ons land, want hoewel veel parochies eigen websites hebben, zijn ze vaak moeilijk te vinden en telkens anders gestructureerd. Het zou eigenlijk vanzelfsprekend moeten zijn dat je op Kerknet op zoek kan gaan naar informatie over alle parochies te lande en hoe kan dat beter dan door parochies een stek te geven op datzelfde platform?

Zo gezegd, zo gedaan. Onze parochie van het Heilig Hart van Jezus heeft nu een eigen website en ook de federatie Antwerpen-Noord, “Warm Noord” genoemd, waar tegenwoordig het zwaartepunt van de organisatie van het parochieleven ligt, kreeg een eigen stek. Wat volgt zijn enkele persoonlijke notities bij de opzet van zo’n microsite, als warmmaker, want er is natuurlijk een volledige handleiding.

Statische en actuele informatie

Een microsite heeft altijd een hoofdpagina en een reeks pagina’s. Om een goeie website te maken is het belangrijk dat je goed nadenkt welke informatie je vanuit de hoofdpagina bereikbaar wil maken. Als je website groeit zullen immers niet al je pagina’s zichtbaar zijn op je hoofdpagina. Op elke website vind je twee soorten informatie: actuele informatie en statische informatie.

Statische informatie is in principe onveranderlijk. Dat geldt bijvoorbeeld voor contactgegevens, kennismakingsartikels en vaste kalenders (bv. de wekelijkse zondagsmissen). Het kan soms nodig zijn die pagina’s aan te passen, maar dezelfde pagina blijft altijd relevant.

Actuele informatie is meer tijdgebonden. Dat geldt voor aankondigingen van evenementen (bv. de missen tijdens de komende Kerst- of Paasperiode, concerten) of voor verslagen van gebeurtenissen.

Als je een pagina opmaakt, zorg je er best voor dat je op voorhand bepaalt welke soort van informatie je aanbiedt. Ga je de twee mengen, dan zal je na verloop van tijd moeilijkheden krijgen met het onderhoud van je site.

Opmaak van de hoofdpagina

Als je een microsite bezoekt, krijg je een overzicht van de pagina’s in drie blokken: het menu, de mozaïek en de historiek (onderaan).

Het menu vul je naar believen met links die de bezoekers van je website snel de weg wijzen naar de informatie die ze zoeken. Links kunnen verwijzen naar pagina’s op je eigen microsite, maar ook naar andere plaatsen op het web. Je kan er dus ook een link voorzien naar de facebookpagina van je parochie of naar websites van organisaties die aan de parochie verbonden zijn.

De mozaïek en de historiek horen bij elkaar. Volgens het basismechanisme van Kerknet verschijnt elke nieuwe pagina die je maakt automatisch links boven in de mozaïek en alle oudere pagina’s schuiven dan een plaatsje op, eerst doorheen alle blokken van de mozaïek en daarna verschijnen ze in de historiek onderaan de pagina.

De natuurlijke chronologie van de gepubliceerde pagina’s op de hoofdpagina

Die chronologie kan je doorbreken door bepaalde artikels vast te prikken in de mozaïek. De belangrijkste pagina’s op je microsite blijven zo steeds bovenaan staan op de hoofdpagina en de illustratie in de muziek geeft ze een mooie eye-catcher.

Artikels en evenementen

Op Kerknet kan je twee soorten pagina’s aanmaken: artikels en evenementen. Evenementen hebben de bijzondere eigenschap dat je kan ingeven waar en wanneer het beschreven evenement plaatsvindt.

Op je eigen website valt dat verschil niet meteen op, maar het platform van Kerknet laat toe specifiek op zoek te gaan naar evenementen en maakt dus een soort van evenementenkalender op. Als je je aankondigingen opmaakt als evenementen zullen die daar automatisch verschijnen.

Metadata

Elke pagina, of het nu een artikel is of een evenement, kan je metadata meegeven. Er zijn drie soorten metadata: type, thema en trefwoorden.

Het type geeft weer wat voor soort van artikel je maakt. Een artikel kan nieuws zijn, een fotoreportagie, inspiratie, persbericht, blog… en nog een dozijn meer types van berichten.

Het thema geeft weer waar het artikel over gaat: cultuur, filosofie, gezin, liturgie en catechese, wereldkerk, kerk in Vlaanderen, solidariteit,…

Types en thema’s moet je kiezen uit een voorgeschreven lijst. Trefwoorden kan je zelf ingeven. Hier kies je woorden waarvan je vermoed dat bezoekers van Kerknet ze zullen gebruiken wanneer ze jouw informatie zoeken.

Deze metadata maken geen verschil in de presentatie als je eigen microsite doorbladert, maar ze zorgen er wel voor dat je informatie gemakkelijk gevonden kan worden via de zoekfunctie van Kerknet. Je kan er ook zelf nuttig gebruik van maken, bijvoorbeeld als je in het menu een link wil voorzien naar alle artikels op je site die met een bepaald thema te maken hebben. Zo ben je zeker dat je bezoekers steeds de meeste actuele informatie zullen terugvinden.

RSS-feeds

Er zijn nog enkele functies die ik mis op Kerknet. RSS-feeds horen daar zeker bij. Ik maak dagelijks gebruik van Feedly, een app waarmee ik me abonneer op de RSS-feeds van alle websites die me interesseren. Zo krijg ik altijd een overzicht van de nieuwe artikels die zijn verschenen. Het zou een kleine moeite zijn om te zorgen dat microsites op Kerknet een eigen RSS-feed krijgen. Als lapmiddel kan je voorlopig een externe tool gebruiken.

Emaillijsten

Een extra toepassing van RSS-feeds is dat ze toelaten de site te koppelen met tools zoals IFTTT en MailChimp. Met IFTTT kan je je website koppelen aan sociale media zoals Twitter of Facebook, zodat nieuwe berichten daar automatisch vermeld worden. Met MailChimp kan je een emaillijst opmaken waarop mensen zich kunnen inschrijven om zo per mail op de hoogte te blijven van nieuwe publicaties.

Voor de gemiddelde Kerknetwebmaster is dat wellicht al hoog gegrepen, maar ook daarvoor zou Kerknet zelf kunnen instaan, want de gebruikers van Kerknet hebben nu reeds de mogelijkheid zich aan te melden en zich te abonneren op een dagelijkse nieuwsbrief van de globale site, dus waarom ook niet van microsites?

Zoek in de buurt

De zoekfunctie is technisch heel mooi uitgebouwd, maar niet erg gebruiksvriendelijk. Met de metadata die nu reeds beschikbaar is, zou het perfect mogelijk moeten zijn om een zoekfunctie te maken waarmee je kan filteren op thema en op geografische regio (“wat voor lezingen zijn er in mijn buurt”) en ook weer opnieuw met de optie om daarvan automatisch op de hoogte te blijven. Je kan nu bijvoorbeeld al zoeken naar evenementen in bisdom Antwerpen, maar ik ga dat niet elke week opnieuw doen om te zien of er niks interessants is toegevoegd!

Kerknet dus een aanrader voor parochies die een efficiënte en stabiele webhost zoeken. De website wordt nog verder ontwikkeld dus in de toekomst zullen de functies en mogelijkheden zeker uitbreiden.