Tag: bijbel

Kerstmissen

De meeste gelovigen gaan met Kerstmis maar éénmaal naar de mis en kiezen voor de mis van kerstavond, de middernachtmis of een mis op kerstdag zelf al naargelang dat uitkomt met de familiebezoeken. Gelukkig is er zoveel keuze! Dat is niet omdat de kerk zich graag plooit naar de grillen van haar ‘klanten’. Het missaal schrijft voor Kerstmis een hele trits missen voor.

Het feest van Kerstmis heeft vier aparte misformulieren, die elk gebonden zijn aan een bepaald tijdstip in de dag. Op de vooravond van Kerstmis, 24 december, heb je de mis voor het Vigilie van Kerstmis. Op kerstdag zelf, 25 december, zijn er drie missen voorgeschreven: de nachtmis (de bekende “middernachtsmis”), de dageraadsmis (dus bij zonsopgang, in onze streken omstreeks kwart voor negen, wintertijd) en de dagmis. Volledigheidshalve valt ook de dagmis van 24 december te vermelden, maar die hoort eigenlijk nog bij de Advent.

Elke mis heeft een eigen set lezingen uit de Bijbel. Onlangs schreef ik nog een artikeltje over de beschikbaarheid van een online Lectionarium, waar je al die lezingen kan terugvinden. Van het tiental websites dat ik toen oplijstte, is er maar één die een volledig overzicht heeft van al die lezingen. De andere sites beperken zich tot één van de missen.

Het online Lectionarium dat erin slaagt de drie missen van kerstdag te publiceren, is dat op de website van de Sint-Nicolaasparochie in Baarn:

Voor de Vigiliemis moeten we te rade op de eigen website met het Prentenmissaal.

Hier zijn de lezingen op een rijtje:

1/ Mis voor 24 december (deze ochtendmis hoort eigenlijk nog bij de Advent, dus het is geen kerstviering!)

  • Eerste Lezing: 2 Samuel 7:1-5,8-12,14,16 “De Heer kondigt u aan dat Hij voor ú een huis zal oprichten. Wanneer uw dagen ten einde zijn, en gij bij uw vaderen ter ruste zult gaan, dan zal Ik het kind, dat van u is uitgegaan tot uw nazaat verheffen, en zijn koningschap bestendig doen zijn. Ik zal voor hem een vader zijn, en hij Mij een zoon. Zo zal uw huis en uw koninklijke macht altijd standhouden; uw troon staat vast voor eeuwig.”
  • Evangelie: Lucas 1:67-79 “In die dagen werd Zacharias, de vader van Johannes, vervuld met de heilige Geest en hij sprak in profetische woorden: Geprezen zij de Heer, Israëls God: want genadig zag Hij neer en verloste zijn volk. Hij heeft ons een reddende kracht verwekt in het huis van David, zijn dienaar, zoals Hij van oudsher voorzegd heeft bij monde van zijn heilige profeten.”

2/ Vigilie van Kerstmis

  • Eerste Lezing: Jesaja 62:1-5 “Want Jahweh heeft behagen in u, En uw land wordt gehuwd. Zoals een jongeman zijn meisje trouwt, Zal Hij, die u opbouwt, u huwen; En zoals een bruidegom zich verheugt in zijn bruid, Zal uw God zich verheugen in u.”
  • Tweede Lezing: Handelingen 13:16-16,22-25 “Uit zijn zaad heeft God, naar zijn belofte, voor Israël Jesus als Verlosser doen opstaan. Reeds vóór Hij optrad, had Johannes aan het ganse volk van Israël een doopsel van boete gepreekt; en toen zijn levenstaak ten einde liep, heeft Johannes gezegd “Hij, voor wien gij mij houdt, ben ik niet; maar zie, na mij komt er Een, wiens schoeisel ik niet waardig ben te ontbinden”.”
  • Evangelie: Mt 1:1-25 “Josef, zoon van David, vrees niet, Maria, uw vrouw, tot u te nemen; want wat in haar is geboren, is van den Heiligen Geest. Ze zal een zoon baren, en ge zult Hem Jesus noemen; want Hij zal zijn volk verlossen van hun zonden. Dit alles is geschied, opdat vervuld zou worden wat de Heer gesproken heeft door den profeet, die zegt: “Zie, de maagd zal ontvangen, en een zoon baren; en men zal Hem Emmánuel noemen”; dat is vertaald: God met ons.”
The dream of St. Joseph (Georges de la Tour, 1640, Musée des Beaux-Arts, Nantes)

3/ Middernachtmis

  • Eerste Lezing: Jesaja 9:1-6 “Het volk dat in het donker wandelt, ziet een groot licht”
  • Tweede Lezing: Titus 2:11-14 “De genade van God, bron van heil voor alle mensen, is op aarde verschenen.”
  • Evangelie: Lucas 2:1-14 “Vreest niet, want zie, ik verkondig u een vreugdevolle boodschap die bestemd is voor heel het volk. Heden is u een Redder geboren, Christus de Heer, in de stad van David.”
The Angels appearing to the Shepherds (William Blake, 1809, Whitworth Art Gallery)

4/ Dageraadsmis

  • Eerste Lezing: Jesaja 62:11-12 “De Heer laat het over heel de aarde verkondigen: Spreek tot Vrouwe Sion: Uw Redder is op komst.”
  • Tweede Lezing: Titus 3:4-7 “De goedheid en mensenliefde van God onze Heiland is op aarde verschenen, en Hij heeft ons gered, niet omdat wij iets goeds gedaan zouden hebben, maar alleen omdat Hij barmhartig is.”
  • Evangelie: Lucas 2:15-20 “Zodra de engelen weer van hen weggegaan waren naar de hemel, zeiden de herders tot elkaar: Komt, laten we naar Betlehem gaan om te zien wat er gebeurd is en wat de Heer ons heeft bekend gemaakt.”
The Shepards Hurry to the Manger (David Adams, 2006, © David Adams)

5/ Dagmis:

  • Eerste Lezing: Jesaja 52:7-10 “De Heer heeft zijn heilige arm ontbloot voor de ogen van alle volkeren; en alle grenzen der aarde hebben het heil van onze God aanschouwd.”
  • Tweede Lezing: Hebreeën 52:7-10 “Nadat God eertijds vele malen en op velerlei wijzen tot onze Vaderen gesproken had door de Profeten, heeft Hij nu, op het einde der tijden, tot ons gesproken door de Zoon, die Hij erfgenaam gemaakt heeft van al wat bestaat en door wie Hij het heelal heeft geschapen.”
  • Evangelie: Johannes 1:1-18 “Het Woord is vlees geworden en heeft onder ons gewoond. Wij hebben zijn heerlijkheid aanschouwd, zulk een heerlijkheid als de Eniggeborene van de Vader ontvangt, vol genade en waarheid.”
Word Made Flesh (Tyrus Clutter, 2004, © Tyrus Clutter)

Vermits in de meeste parochies niet alle missen voor Kerstmis worden opgedragen, maakt men vaak een ‘vrije keuze’ uit de lezingen voor de verschillende missen. De evangelielezingen zijn alleszins afgestemd op het tijdstip van de dag, zeker die van de middernachtsmis en de dageraadmis. Beter dus de misformulieren te gebruiken waarvoor ze dienen!

Dat kan je de gelovigen niet kwalijk nemen, die al lang niet meer met een missaal naar de mis gaan, waarin ze zelf de lezingen van de verschillende missen kunnen nalezen. Het is daarom jammer dat er geen volwaardig online lectionarium in de plaats is gekomen. Even jammer is het dat je voor het vinden van de mistijden evenmin een referentiepunt hebt op internet.

Op Kerknet vind je alvast het schema van de missen op Kerstmis in de Antwerpse Kathedraal.

En ook de kerstvieringen in onze parochiefederatie in Antwerpen-Noord.

De correspondentie van de heilige Maagd

Vandaag stond er een interessante heilige op de kalender: Ignatius van Antiochië. Hij stierf in 106, dus hij is bij de oudste heiligen die we kennen. Zo oud dat hij volgens de overlevering de apostel Johannes nog heeft gekend.

Onderstaande passage uit zijn levensverhaal op heiligen.net intrigeerde me:

Volgens de overlevering was hij nog een leerling geweest van de apostel Johannes. Jacobus de Voragine († 1298; feest 13 juli) vertelt in zijn gouden legendeboek dat Ignatius als geloofsleerling een brief zou hebben geschreven aan de heilige Maagd Maria. Hij zou daarin hebben gevraagd of alle wonderen die Johannes over Jezus vertelde echt waar waren. In een antwoordbrief zou Maria hem op het hart hebben gedrukt dat hij geloof kon hechten aan alles wat Johannes over Jezus zei.

Waarom is dit een relevante nota?

De MST (mainstream theology – eigen terminologie, nvdr) van vandaag gaat er prat op dat er in de laatste decennia, dankzij het historisch-kritisch bijbelonderzoek, tal van bijbelverhalen ontmaskerd zijn als “geloofsverhalen”. Die hebben niet noodzakelijk een historische basis, maar werden—net als veel heiligenlevens—gestoffeerd om een boodschap over te brengen op de lezer. De mensen van vandaag, en dus ook de gelovigen van vandaag, zijn immers veel kritischer dan hun voorgangers in de voorbije twintig eeuwen, die kritiekloos de grootste fabels als waar aannamen. Zo doet men ons voorkomen.

De anekdote over Ignatius toont het tegendeel aan. De dertiende-eeuwse legendeschrijver heeft een verhaal geschreven dat ongetwijfeld de historisch-kritische toets niet zal doorstaan, waarin de jonge Ignatius correspondeert met de heilige Maagd. De inhoud van die correspondentie legt echter bloot dat, tenminste in de dertiende eeuw, de vraag leefde naar de historische echtheid van de wonderverhalen over Jezus in het Evangelie.

Ik ben ervan overtuigd dat de gelovigen in die twintig eeuwen altijd even kritisch hebben gestaan tegenover de historiciteit van de Bijbel en dat wij in onze tijd daarop geen uitzondering zijn. Het enige verschil is dat wij nu een ander, wetenschappelijk, begrippenapparaat hebben uitgewerkt om die twijfel uit te drukken.

Het antwoord van de legendeschrijver op die twijfel, namelijk dat de heilige Maagd de historiciteit persoonlijk heeft bevestigd tegenover de jonge aspirant-Heilige, verwijzen wij natuurlijk meteen naar de prullenmand.

Spiritueel is het echter een veel mooier resultaat dan welk historisch-kritisch onderzoek ooit zal boeken. Eeuwen voor de afkondiging van de grote dogma’s over Maria klinkt erin reeds het per Mariam ad Jesum. Maria zet de historisch-kritische onderzoeker een hak door per brief hun vragen te beantwoorden dat een jonge geloofsleerling die onderhevig is aan twijfel, de Evangeliën wel degelijk mag lezen als de waar gebeurde verhalen van het leven van haar Zoon Jezus.

Ik heb hier een afbeelding gevonden van een schilderij van de heilige Maagd die het Magnificat schrijft. Misschien zal historisch-kritisch onderzoek ooit aantonen dat zij in werkelijkheid het antwoord op de brief van Ignatius aan het neerpennen is!

Marie Ellenrieder: “Mary Writing the Magnificat” 1833, Staatliche Kunsthalle Karlsruhe

Weekdagen in Advent op Missale

De weekdagen van de Advent zijn toegevoegd aan de website Missale. Tot voor kort waren enkel de dagen uit het missaal voor zon- en feestdagen zichtbaar. Nu verschijnen de eerste dagen uit het missaal voor weekdagen, met bijpassende illustraties.

Dinsdag van de eerste week van de Advent

De weekdagen van de Advent volgen een bijzonder schema. Tot 17 december zijn ze gekoppeld aan de voorafgaande zondag. Zo heb je bijvoorbeeld de “Dinsdag in de tweede week van de Advent”. Vanaf 17 december liggen de dagen vast op de kalender. Dat zijn de acht dagen voor Kerstmis, waarop als tussenzang de zogenaamde O-antifonen gezongen worden.

De eerste lezingen komen voornamelijk uit het boek Jesaja en overlopen alle voorspellingen die verwijzen naar de komst van Christus.

Aan de pagina’s voor de buitengewone vorm had ik geen werk, want het tridentijns missaal voorziet geen aparte missen voor de weekdagen in de Advent. Er zijn wel de quatertemperdagen in de derde week van de Advent, maar die zaten er al in.

Alledaags Geloven op z’n protestants

Weer drie nieuwe kaarten op Alledaags Geloven toegevoegd! 

Preken brengt je naar de homilie van deze zondag op preken.be.

Psalmen speelt een Psalm uit de youtubelijst Psalmen@YouTube.

Holyhome.nl brengt een houtsnede uit een oud geïllustreerd Romeins missaal of bijbels prentenboek, vanop de gelijknamige website.

Misschien kunnen we hiermee ook wat protestantse gebruikers aantrekken 🙂

Vind je dat de website van Alledaags Geloven stilaan wat onoverzichtelijk wordt, installeer dan de app, daarmee sla je het moeilijke keuzeproces helemaal over!

Laat je verrassen door Alledaags Geloven

Op de website Alledaags Geloven, vind je tientallen kaarten met verwijzingen naar korte, hapbare stukjes geloofsvoer her en der op het internet. Als je dagelijks een beetje tijd vrijmaakt voor gebed, bezinning of studie, wil de website je helpen en schotelt ze je elke dag nieuw materiaal voor. Het “tolle, lege” (neem en lees) van Augustinus is daarmee werkelijker dan ooit 🙂

Omdat de keuze overweldigend is, zie je op verschillende plaatsen op de website het icoon van een duif: het symbool van de Heilige Geest. Als je daarop klikt, krijg je willekeurige inhoud te zien. Ik zeg “willekeurig”, en in termen van het achterliggende computeralgoritme is dat natuurlijk zo, maar de praktijk leert dat je net dan vaak de meest inspirerende artikels te lezen krijgt, als je je tenminste openstelt voor de werking van de Geest.

Alledaags Geloven
Alledaags Geloven
Developer: Geloven Leren
Price: Free

Dat aspect van de workflow is nu verder uitgewerkt tot een heuse app op Android. Eerst wilde ik gewoon de website omzetten tot een app, maar dat brengt weinig toegevoegde waarde; dan kan je evengoed een shortcut naar de website op je homescreen zetten.

Als je in het algemeen websites vergelijkt met apps, zie je een patroon. Websites zetten in op functionaliteit, je kan er heel veel verschillende dingen mee doen, maar soms zijn ze tamelijk ingewikkeld. Apps daarentegen zijn veel eenvoudiger, ze hebben minder functies, maar bieden je een heel efficiënte workflow.

Zo is het ook met de app van Alledaags Geloven. Je krijgt geen overzicht van alle beschikbare kaarten, maar je kan enkel willekeurige kaarten opvragen, per categorie. De kaarten zijn ondergebracht in rubrieken, waarmee je de weergave kan filteren, afhankelijk van het soort inhoud dat je best ligt: “Lectionarium”, “Heilige Schrift”, “Catechismus”, “Martyrologium”, “Gebed” en “Contemplatie”.

Dat werkt het snelste, want de volledige lijst met kaarten is toch niet overzichtelijk op een klein schermpje. De enige voorwaarde om de app volledig tot zijn recht te laten komen is dat je je openstelt voor het toeval, correctie: voor de hulp van de Heilige Geest.

Als je de app gebruikt met je kinderen en je meestal kaarten zoekt op hun maat, de Prentencatechismus, YouCat, Eerste Communie, Avondwoordjes, Kinderwoorddienst, Taize,…. zal je misschien schrikken als je plots een stukje tekst uit de Mechelse Catechismus of de Navolging van Christus krijgt voorgeschoteld, of van de H. Jozef Maria Escriva, of over de orde der Engelen. Wees niet bang, je mag die uitdaging aangaan! En omgekeerd ook: als je zelf houdt van stevige kost, kan het geen kwaad om ook eens te bezinnen over een klein Avondwoordje.

Dit zijn de categorieën:

  • Lectionarium: de lezingen van de mis volgens het missaal
  • Heilige Schrift: de Bijbel
  • Catechismus: de geloofsleer van de katholieke Kerk
  • Martyrologium: de heiligen van de Kerk, volgens de heiligenkalender
  • Gebed: teksten om te bidden
  • Contemplatie: beschouwingen over het geloof

Veel plezier ermee!