Tag: traditie

Carnaval in december

Heel dat Zwarte-Pietencircus heeft me wel aangegrepen. Ik zag er een artikel over in teletekstformaat en ik realiseerde me dat hetzelfde artikel in de hoogtijdagen van teletekst, zo’n dertig jaar geleden, toen er nog geen internet was, ons wellicht was overgekomen als een smakelijke aprilgrap buiten seizoen. De taferelen die zich, voornamelijk in Nederland, afspelen zijn surrealistisch.

Of de historische Zwarte Piet (die natuurlijk niet bestaat) iemand van het zwarte ras was, of zwart van het roet doet er niet veel toe. Uiteindelijk is het een vorm van carnaval en dan nog een brave versie, want het draait helemaal niet om de spot, maar louter om de kindervreugd. De ‘voil jeanetten’ van Aalst zullen het ook niet lang meer trekken, zodra de transgenders doorhebben dat ze erdoor gedraaid worden.

Om kinderen blij te maken, hoeft Piet natuurlijk niet zwart zijn. De meest redelijke argumenten om vast te houden aan zijn kleur zijn van praktische aard. Als Piet blank wordt, kloppen de liedjes immers niet meer, worden negers uitgesloten als ze willen meespelen in het toneel en krijgen vrolijke nonkels (en tantes) het moeilijk om onherkend hun neefjes en nichtjes te verrassen.

Hoewel het Sinterklaasgebeuren in Nederland nog sterker leeft dan in Vlaanderen, mag je niet vergeten dat Sinterklaas in delen van Nederland gedurende honderden jaren (!) gewoon helemaal verboden werd door de overheid. Niet omwille van de Zwarte Piet, maar omwille van de Katholieke Klaas. Protestanten lusten immers geen heiligen.

Het is nog maar enkele decennia dat de sterfdag van de goedheilige man ook onder protestanten openlijk gevierd wordt. Dat kan omdat hij inhoudelijk is ontdaan van elke religieuze connotatie en slechts in zijn gewaden herkent men de Turkse bisschop (die er in zijn tijd natuurlijk helemaal niet zo heeft bijgelopen).

Eigenlijk kunnen we van Zwarte Piet net hetzelfde zeggen. Die is—in mijn ogen althans—ook ontdaan van elke raciale connotatie en slechts in zijn huidskleur zou men—met veel slechte wil—de neger herkennen die hij in het carnaval helemaal niet meer is.

Nu protestants Nederland Sinterklaas eindelijk is beginnen verdragen, tolereert multicultureel Nederland Zwarte Piet niet langer. Het beeld van de scheepsladingen Afrikaanse vluchtelingen die de jongste jaren op onder meer de Spaanse kusten zijn aangespoeld, zal daaraan niet vreemd zijn.

Ze doen maar op. Ik blijf het allemaal totaal van de pot gerukt vinden. Maar ik kijk toch benieuwd uit naar de reactie van die andere geviseerde bevolkingsgroep: de bisschoppen. Hoog tijd dat zij op straat komen om te eisen dat hun identiteit wordt gerespecteerd in de beeldvorming van het Sinterklaascarnaval! … Tenzij zij zich wellicht herkennen in de goedige grijsaard wiens bestaansreden het is cadeautjes uit te delen.

Zelfs als je twijfelt aan God, blijft het een goed systeem

Ik ben een bèta-katholiek. Ik houd van orde, van systemen en structuren, van oorzaak en gevolg. Dat zijn typische kenmerken van wetenschappelijk denken, maar je kan ze ook in religieus denken toepassen. Het enige verschil met de ”zuivere” wetenschap is, dat in religieus denken God wel wordt opgenemomen in de set van axioma’s en in “zuiver” wetenschappelijk denken niet.

Van mezelf vind ik dat ik eerder rationeel en wetenschappelijk ingesteld ben en dat het emotionele of gevoelsmatige me niet zo ligt om dingen een plaats te geven. Dat weerspiegelt zich ook in mijn houding tegenover het geloof. Het is natuurlijk onzin dat je niet zou kunnen geloven als je eerder wetenschappelijk ingesteld bent, maar je gelooft wel op een andere manier. De gevoelsmatige benadering heeft meer zin voor nuance, terwijl de rationele benadering van het geloof de zaken klaar en helder wil. De gevoelsmatige benadering waardeert het geloof omdat schoonheid, vrede, geluk en liefde de plaats innemen van lelijkheid, haat, droefenis en angst. De rationele benadering zoekt het nut van geloven in het oplossen van problemen en het vinden van antwoorden op concrete (of zelfs abstracte) vragen.

Zo’n vraag kan bijvoorbeeld zijn: hoe reken je in het christelijk leven af met het kwaad?

Probleemstelling

Het Oude Testament beschrijft de probleemstelling in drie elementen, die al in het eerste hoofdstuk van het boek Genesis naar voren komen:

  1. De mens is vrij om eigen keuzes te maken
  2. De mens heeft Gods geboden nodig om het onderscheid te maken tussen goed en kwaad
  3. De rechtvaardiging van onze keuzes komt God toe

Uit deze drie elementen volgt logisch dat de mens die ervoor kiest om Gods geboden te overtreden, zichzelf belaadt met een schuld tegenover God, die niet door mensen kan worden uitgewist en die hem het risico doet lopen het eeuwig leven bij God te verliezen.

Een voorbeeld uit het dagelijks leven: de tien geboden zeggen dat je niet mag liegen. Als je toch liegt tegen iemand, kan je wel de ergernis en boosheid oplossen door het uit te praten en mekaar te vergeven, maar toch blijf je zitten met een persoonlijke schuld dat je die keuze hebt gemaakt. Als die persoonlijke schuld na herhaalde leugens te groot wordt, verliest je mens-zijn zijn waardigheid.

Los van elk godsbesef vind ik dat pedagogisch een nuttige hypothese, want mocht die persoonlijke schuld en dat oordeel er niet zijn, kan de leugenaar redeneren dat de leugen als middel om vooruit te komen aanvaardbaar is, zolang de enkele leugens die ontdekt worden in onderlinge verstandhouding uitgepraat worden, in de verwachting dat zijn volgende leugen zo goed zal zijn dat ze niet ontdekt wordt.

Oplossing

De oplossing voor deze probleemstelling vinden we in het Nieuwe Testament. De persoonlijke schuld tegenover God, voor het overtreden van zijn geboden, kan worden uitgewist door de relatie met God te herstellen in de verzoening die ons gegeven wordt door de toenadering tot Christus. De Kerk heeft die toenadering vormgegeven in de sacramenten van het doopsel en van de biecht.

Als de verstokte leugenaar zich van zijn probleem bewust is, krijgt hij de kans zijn waardigheid als mens te herstellen. Opnieuw los van elk godsbesef kan dat door een goed gesprek met een psycholoog over het persoonlijkheidsprobleem waarmee de herhaalde leugens hem hebben opgezadeld. Misschien kan dat de mens werkelijk veranderen, maar werkt het even efficiënt als een oprecht zoeken naar een vereniging met Christus?

In het christelijk leven is dat hele proces al helemaal sacramenteel geïmplementeerd en netjes vormgegeven in rituelen.

Perceptie

Het probleem met die implementatie is dat ze voor alfa-katholieken (gevoelsmatige gelovigen) veel te mechanisch werd. Zij vonden hun weg niet meer in de leer die veel te rationeel werd toegepast en in het gevoel van zondigheid dat de basis van de probleemstelling vormde.

Met die perceptie moet de Kerk dringend komaf maken, want ze ondergraaft de bestaansreden van het ganse christelijke geloof. Verzoening is een basisbehoefte voor alfa- en voor bèta-katholieken. Het “systeem” van de verzoening is zo eenvoudig dat er zelfs catecheses zijn om het aan zesjarigen uit te leggen. Dat gaat aan de hand van zes B’s: Bidden, Bezinnen, Berouw, Beteren, Belijden, Boeten. Samen vormen ze het sacrament van de biecht. Ik heb het ook eens wat ruimer proberen uitdrukken aan de hand van een omgekeerd Onzevader. Dat moet toch ook een gevoelsmens kunnen aanspreken?

Eens wat meer communiceren over de biecht zou geen kwaad kunnen. Priesters die zich geroepen voelen om biecht te horen, kunnen zich daarin verder bekwamen en in hun homilie te gepasten tijde een kleine catechese over de biecht inlassen. Bisschoppen kunnen biechtgelegenheid wat meer aandacht geven; de lopende hervormingen van het parochielandschap zouden bijvoorbeeld een mooie gelegenheid zijn om te zorgen dat in elke nieuwe structuur ook de biechtgelenheid vast punt op de agenda is. Communicatiekanelen als Kerknet of Kerk en Leven kunnen een rubriek opnemen met praktische informatie over biechtgelegenheid. Leken die pastoraal actief zijn in allerhande instellingen kunnen mensen die worstelen met de keuzes die ze maakten aansporen om het sacrament van verzoening te gebruiken. Er is veel mogelijk, maar ondanks de kleine boost die het sacrament kreeg tijdens het Jaar van de Barmhartigheid, blijft het jammergenoeg onderbelicht.

En misschien kan de biecht wel een wervingsmiddel worden voor ongelovigen, want zelfs als je twijfelt aan God, blijft het een goed systeem!

Sacred Heart Time-Lapse “Ambient Mass”

Since a couple of months our church has a webcam. We use it to stream mass via YouTube. When it’s not needed for streaming, the webcam acts as a static webcam, posting one picture per minute on a website.

These pictures I have collected to make a time-lapse video. Each picture becomes a frame in the video, so with 25 frames per second, the result is a factor 1500 fast-forward view on what’s happened in church during the last couple of weeks. One day in real live is one minute on the video. Mass only takes a couple of seconds!

The whole video spans 20 days and is approximately 20 minutes long. If you watch the whole video, you’ll see Sunday masses take place (and also Wednesday masses) and the weekly adoration. You’ll see a weading and a funeral pass by in a flash. And you’ll notice the volunteers who clean the curch each week. Even when the church is empty, you can enjoy the sunlight sweeping over the floors and the walls and at night the church isn’t desolate either, as you’ll the tiny flickering red light indicating Christ’s presence in the tabernacle.

I’ve made a sound track for the video, composed out of sound fragments that should recall an atmosphere of sanctity and timelessness (and that I consider as my main contribution to the genre of ambient music so far):

Time-Lapse Heilig Hart “Ambient Mass”

Sinds een paar maanden hebben we een webcam in onze kerk. Die gebruiken we om live de heilige Mis te streamen via YouTube. Buiten de uren van de mis doet de camera dienst als statische webcam en zet hij elke minuut een foto online.

Met die beelden ben ik aan de slag gegaan om een timelapse-video te maken. Elke foto wordt een frame in de video, dus als je een framerate hebt van 25 beelden per seconde, levert dat een 1500 maal versneld beeldverslag op van wat de camera gedurende enkele weken heeft geregistreerd. Een ganse dag duurt op de video een minuutje. Een eucharistieviering duurt slechts enkele seconden!

De ganse video beslaat 20 dagen en duurt ongeveer 20 minuten. Als je de moeite doet om de video uit te kijken, zie je de eucharistievieringen op zondag (en sinds kort ook op woensdag) en de wekelijkse aanbiddingen. Je zal een huwelijk en een uitvaart zien voorbijflitsen. Je ziet de vrijwilligers die elke week de kerk poetsen. Als er niks te doen is in de kerk, kan je genieten van het lichtspel van de zon en zelfs ’s nachts is de kerk niet gans verlaten,  want het flikkerende lichtje van de godslamp toont dat Hij er is (tenzij iemand vergat de kaars te vervangen, maar dat werd dan weer goed gemaakt door iemand anders die eens vergat de spots te doven die het tabernakel verlichten).

Ik heb ook mijn best gedaan om het filmpje te voorzien van achtergrondmuziek. Je hoort daarin een potpourri van geluidsfragmenten, waarmee ik tracht de gewijde atmosfeer van kerk op te roepen in zijn tijdloosheid (en die ik als mijn eigen bijdrage tot het genre van de ambient music mag beschouwen):

Niets zo katholiek als universele rechten van de mens

Keuleneer vs. mensenrechten

Beroepskritikaster Fernand Keuleneer stelt in Tertio de vraag of het wel gezond is dat in ons rechtssysteem zo’n grote rol wordt toegekend aan de mensenrechten. Het interview is enkel toegankelijk voor abonnees, maar hoofdrecteur Van Lierde vat het voor u samen in zijn hoofdartikel “Doos van Pandora“.

Read More