Maand: maart 2019

Vrome logica

Vrome logica charmeert mij bijzonder. In onderstaand uittreksel van De Ware Godsvrucht, neemt de heilige Louis-Marie Grignon de Montfort ons bij de hand om, uitgaande van het beeld van het mystieke lichaam van Christus dat de apostel Paulus gebruikt in zijn eerste brief aan de Corinthiërs, via logische gevolgtrekkingen aan te tonen dat wijzelf ook Maria als onze moeder moeten beschouwen. En daar is geen speld tussen te krijgen!

Een mens en een mens is in haar geboren, zegt de heilige Geest: Homo et homo natus est in ea. Sommige vaders leggen deze tekst aldus uit: De eerste mens, die uit Maria werd geboren, is de Godmens, Jezus Christus; en de tweede een gewone mens, kind van God en van Maria door aanneming. Wanneer het hoofd van het menselijk geslacht Jezus Christus in haar werd geboren, dan is het logisch, dat ook de uitverkorenen, de ledematen van zijn mystiek Lichaam, in Maria het leven ontvangen. Een moeder brengt toch niet alleen het hoofd ter wereld zonder de ledematen; ook niet de ledematen zonder het hoofd. Dat zou immers een monster zijn in de natuur. Welnu, zo is het ook in de bovennatuur: zowel hoofd als ledematen komen voort uit dezelfde moeder. Indien dus een lid van het mystiek Lichaam van Jezus Christus, een voorbeschikte, een andere moeder zou hebben dan Maria, die het hoofd gebaard heeft, dan zou hij allerminst een uitverkorene of lidmaat van Jezus Christus zijn, maar een monster in de orde van de genade.

Louis-Marie Grignon de Montfort, De Ware Godsvrucht, §32
Die Gottesmutter von Lippo Memmi

Illustraties bij lectionarium voor weekdagen in de Vasten (ongecensureerd)

Aswoensdag, buitengewone vorm
Aswoensdag, gewone vorm

Op de website Missale vind je voor elke zondagsmis illustraties bij de lezingen uit het lectionarium. Enkele maanden geleden werden de weekdagen van de Advent en de Kersttijd toegevoegd. Nu zijn ook de weekdagen van de Vasten elk voorzien van een of meer illustraties.

De teller van het aantal afbeeldingen in de database staat nu op 1189.

Bij deze update heb ik getracht niet alleen illustraties voor de evangelielezingen te zoeken, maar ook voor de lezingen uit het Oude Testament of de Epistellezingen.

Lectionaria voor en na het Concilie

Dat was niet altijd even eenvoudig, want het Oude Testament is veel minder populair bij illustratoren en kunstenaars dan het Evangelie. Het was ook een interessante oefening, omdat de website zowel de ‘gewone’ als de ‘buitengewone vorm’ van de liturgie bevat. Die ‘buitengewone vorm’ is de liturgie van voor het tweede Vaticaans concilie, de Tridentijse Mis.

Als je de lectionaria van voor en na het concilie vergelijkt, zijn er niet zo erg veel verschillen in de Evangelielezingen, maar wel in de lezingen uit het Oude Testament. Ik heb beiden lectionaria voor de veertigdagentijd doorlopen en tref een heel ander genre van lezingen aan in de oude en in de nieuwe mis.

Als je op internet op zoek gaat naar de verschillen tussen het oude en het nieuwe lectionarium vind je snel de nodige statistieken die aantonen dat het nieuwe lectionarium een veel hoger volume van de Bijbel afdekt dan het oude (zelfs al bevatte de oude mis ook veel rechtstreekse bijbelcitaten in de vaste gebeden).

Toch blijkt duidelijk dat het niet louter een toevoeging van teksten betreft, maar ook een weglating. Het nieuwe lectionarium is dus niet alleen breder dan het oude, het is ook anders. Het enige artikel dat wereklijk in detail op het verschijnsel van de weggelaten bijbellezingen focust is de paper van Peter Kwasniewski “Not Just More Scripture, But Different Scripture” (beknopt in deze review). Andere artikels duiden dat bijbellezingen zijn weggelaten die gevoelig liggen bij een joods publiek of bij een homoseksueel publiek.

“En mijn gerechtigheid Mij gesteund. Ik vertrapte de volkeren in mijn toorn, Maakte ze dronken van mijn gramschap; En Ik liet hun bloed Op de aarde stromen!” (Jes 63:6) – Woensdag in de Goede Week

Als je een afbeelding zoekt voor een bijbelcitaat, treft je de teneur van het citaat. De teksten die me het meeste moeite bezorgden, waren die waar het godsbeeld van de toornige of straffende God verbeeld werd. Neem bijvoorbeeld de lezing voor de woensdag in de Goede Week. In het oude lectionarium bevat die Jesaja 62:11; 63:1-7, een tekst die niet voorkomt in het nieuwe lectionarium. Als je de lezing opzoekt op de website Biblegateway in het Engels, krijgt die als titel “God’s Day of Vengeance and Redemption” (vertaling New International Version), en in het Nederlands “De ontfermende liefde van God” (vertaling Het Boek). De toon van het programma is gezet.

Het is natuurlijk een uitdaging om “gevoelige” teksten uit de Bijbel te behandelen. Dat merkten we in Vlaanderen laatst nog toen op de TV-mis uit de Paulusbrief werd voorgelezen dat “vrouwen onderdanig moeten zijn aan hun man“. Maar of dat wil zeggen dat we die zonder meer moeten censureren, daarbij heb ik toch serieuze vragen. Wie claimt dat de Kerk sinds het tweede Vaticaans concilie de Bijbel in de liturgie meer aandacht heeft gegeven, heeft gelijk, maar die aandacht heeft een bias. Op zich is dat niet abnormaal, maar het is noodzakelijk zich daarvan bewust te zijn. Het Oude Testament is niet het feel-good-boek dat in het lectionarium naar voor komt.

Het godsbeeld van de toornige God zegt meer over de mens dan over God, maar dat wil niet zeggen dat we het zonder meer onder de mat kunnen schuiven, louter en alleen om onze ‘moderne’ gevoeligheden ter wille te zijn, want dan worden we slippendragers van de heersende seculiere ideologieën, en dat is toch het laatste wat de Kerk moet zijn.