Maand: augustus 2020

Instagram verwijdert foto’s van mijn gezin, ik verwijder Instagram!

Het was als zachte provocatie bedoeld. De dag waarop in het nieuws kwam dat Instagram foto’s van Zwarte Piet zou verwijderen, heb ik enkele familiefoto’s gepost van een sinterklaasfeest bij de grootouders enkele jaren geleden, waarop we zowaar bezoek kregen van de echte Sinterklaas en Zwarte Piet! 

Vandaag werden die foto’s verwijderd. Het geeft mij zo’n beklemmend gevoel dat ik me niet langer veilig voel op dit medium. Ik heb me dan ook terstond verwijderd van Instagram. Ik kijk graag naar dystopische films, maar ik speel er niet graag in mee. De duistere machinaties van Facebook, Instagram en consorten, die aan niemand verantwoording af te leggen hebben, wil ik niet als een juk op mijn schouders dragen.

Op zich kan je er niets op tegen hebben dat ze eender welke willekeurige censuurmaatregel nemen. Je maakt gebruik van een gratis service van een bedrijf, zij bepalen de regels, en als die regels je niet bevallen, is dat pech, dan ga je elders. 

Net zoals vroeger, als de parochiale bibliotheek je boek niet had, omdat het op de ‘index’ stond, had je pech, dan moest je het elders zoeken. Dan kon je het bijvoorbeeld zoeken in de socialistische bibliotheek in een naburig dorp. 

Met sociale media is het iets lastiger, want al de mensen met wie je contact wil houden en die niet even principieel zijn, verhuizen natuurlijk niet mee, dus je blijft wel alleen achter…

Het censureren van enkele foto’s is op zich tamelijk onschuldig. De cancel culture gaat intussen veel verder en bedreigt mensen in hun persoonlijk en professioneel leven. Je denkt altijd dat het jou zo snel niet zal overkomen, maar de duisternis grijpt sneller om zich heen dan je je kan voorstellen. Het is onvoorstelbaar hoe gemakkelijk een samenleving zich kan verlagen tot een equivalent van de fascinerende laat-Middeleeuwse boekverbrandingen en heksenjachten uit onze geschiedenisboekjes. 

Er zijn alternatieven. Een beetje googlen leert dat er sociale platformen zijn die gebruik maken van peer-to-peer of gedistribueerde netwerken. Daar is geen censuurorgaan aanwezig om alles in de gaten te houden. Je bereik wordt er plots wel een pak kleiner. Om de temperatuur van het water eens te voelen, heb ik me ingeschreven bij beta.sociall.io, friendica.vrije-mens.org en www.minds.com. Ook op Reddit wordt het sommigen blijkbaar te heet onder de voeten, waarna je terecht kan op saidit.net of ruqqus.com

Het beste alternatief is mensen met wie je echt iets wil delen, een mailtje of een kaartje te sturen… Intussen vraag ik me af of ik uiteindelijk veel verloren heb. In elk geval zal ik tijd hebben gewonnen, want dat eindeloos scrollen door grappige foto’s en filmpjes, waartoe ik me al te vaak liet verleiden, hoeft nu niet meer!

En Sinterklaas die met een echte Zwarte Piet op bezoek kwam bij oma en opa, dat blijft onvervangbaar!

De Mechelse Catechismus van Makeblijde

Gisteren, 17 augustus, kwam ik op heiligen.net terecht op de vita van Lodewijk Makeblijde sj. Een heel uitvoerige levensbeschrijving met op het einde de mededeling dat deze pater eigenlijk nooit heilig verklaard is… En toch op heiligen.net? Deze website wordt onderhouden door een jezuïet, dus deze kleine broederdienst kan niet euvel geduid worden. Zeker niet omdat Makeblijde sj een interessant figuur is! 

Hij heeft een uitvoerig palmares in de Lage Landen en was o.a. als Vlaming (Poperinge) op missie in Nederland, in de tijd van de contrareformatie. De verwezenlijking die mijn aandacht trok, was zijn auteurschap van de eerste editie van de Mechelse Catechismus, in opdracht van Matthias Hovius, aartsbischop van Mechelen, die verscheen in Antwerpen in 1609.

Daar heb ik wat op doorgezocht. Op de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren (DBNL) vond ik in interessante tekst uit 1937 die de complexe geschiedenis van de Mechelse (en aanverwante) catechismussen in Vlaanderen uit de doeken doet: De Didactiek tegenover den zoogezegden ‘verouderden’ Mechelschen Catechismus, door Kan. J. Jacobs, werkend lid der Koninklijke Vlaamsche Academie

In de nasleep van het Concilie van Trente kwamen verschillende nederlandstalige catechismussen uit. Ieder bisdom had zijn eigen catechismus, gebaseerd op de Romeinse Catechismus van paus Paulus V en op de drie catechismussen die pater Canisius sj schreef in opdracht van keizer Ferdinand. Die laatste introduceerde het concept van vraag-en-antwoord, dat de basisopmaak zal blijven van de latere publicaties.

De Mechelse Catechismus van Makeblijde sj was een gezamenlijk inititief van bisdommen Brugge, Ieper, Antwerpen, Gent, ’s Hertogenbosch en Roermond. Er was echter al snel kritiek op zijn werk en in 1623 verscheen een tweede editie, van de hand van pater De Pretere sj, in 5 delen en 41 lessen. Deze editie van de Mechelse Catechismus kende grote bijval, maar in de verdere geschiedenis beginnen de bisdommen weer met eigen herwerkte of zelfs geheel nieuwe publicaties, ook in Mechelen. 

Ik lees echter: “In het Bisdom Gent bleef het leerboek van 1623 nagenoeg ongewijzigd bewaard”, dit tot spijt van de auteur van het artikel op DBNL, die het verouderde taalgebruik aanklaagt. 

Het toeval wil echter, dat ik in mijn bezit een “Beknopte verklaring van den Mechelsen Catechismus ten gebruike van het middelbaar onderwijs” heb, door mgr. Lambrecht, bisschop van Gent, uit 1932. Een boek dat mijn grootvader (Cyriel Houben, 1918-1984) heeft gebruikt in zijn opleiding op de normaalschool. Dit is dus wellicht de tekst die van alle catechismussen die in die periode in omloop waren, het nauwst aansluit bij de originele tweede editie van de Mechelse Catechismus uit 1623!

Deze catechismus is niet te verwarren met de Mechelse Catechismus die de ouderen (en traditionalistische jongeren) onder ons kennen: het dunne boekje waaruit in de lagere school godsdienst werd gegeven (dat nog her en der op internet te vinden is en waarvan zelfs een studie-app voor Android beschikbaar is!), maar dat wellicht ook het resultaat is van vier eeuwen redactie. Mijn Mechelse Catechismus is the real thing! 

Zoveel heb ik steekproefsgewijs ook kunnen verifiëren op basis van deze ingescande versie van de originele uitgave uit 1623 uit de bibliotheek van de KULeuven: Catechismus oft christelijcke leeringe ghedeyldt in viif deelen ende een-en-veertich lessen, voor de catholijcke ionckheydt van het artschbischdom ende alle de andere bischdommen der Provincie van Mechelen [door Guilielmus de Pretere]

Inclusief de verklarende teksten bij elk vraag-en-antwoord, is mijn Catechismus een boek van 348 bladzijdes, maar—wie weet—durf ik er ooit wel eens aan beginnen het de digitaliseren! Dat zou toch moeten lukken tegen 2023, dan viert de tekst zijn 400ste verjaardag!

Met Pokémon Go op Mariabedevaart in Antwerpen

Af en toe gluur ik eens mee als één van de kinderen op de gsm aan het spelen is en daarnet was dat Pokémon Go. In dat spel moet je Pokémons verzamelen in de echte wereld. Die vind je bij zogenaame Pokéstops, dat zijn lokaties die je op een kaart kan terugvinden in je omgeving en pas als je er echt naartoe gaat, kan je de Pokémons vangen die zich daar ophouden.

Ik vroeg om eens zo’n paar Pokéstops in de buurt te zien en wat bleek, onder de herkenningspunten waren heel wat mariabeelden, die zich in de koekenstad op elke hoek van de straat bevinden. 

Spelers kunnen zelf zo’n Pokéstop aanmaken (hoe dat precies gaat, weet ik ook niet), en zo’n stop moet aan bepaalde voorwaaren voldoen: het moeten herkenbare plaatsen zijn met een historische, culturele of artistieke betekenis. Blijkbaar blijven de vele mariabeelden in onze buurt de spelers daarbij niet onopgemerkt! 

Dat Pokémon Go een spel is dat kinderen uit hun zetel kan trekken, vond ik al een goeie zaak (hoewel die van ons nu nog niet bepaald veel op zoektocht zijn gegaan), maar dat ze er ook nog en stoemelings een snuifje cultuur mee opsnuiven, had ik me nooit gerealiseerd!

Zoveel negativiteit op sociale media

Ik hoor wel eens de verzuchting dat er zoveel negativiteit rondgaat op sociale media. Het is een juiste vaststelling. Ik maak me er zelf ook schuldig aan. Het is de reden waarom ik jaren geleden gestopt ben met facebook en me beperk tot twitter. Het wordt voorgedaan alsof dat laatste medium minder ruimte biedt voor nuance, maar mij komt het voor dat het zich juist minder leent tot eindeloze dovemansdiscussies die telkens uitmonden in een stellingenoorlog. 

Natuurlijk is het mijn eigen schuld. Ik kies zelf welke accounts ik volg. Als ik andere accounts zou volgen, zou ik me misschien minder moeten opwinden. Als ik alleen accounts volg die negatieve dingen berichten, ga ik zelf ook negatief denken. Maar als ik die accounts niet zou volgen, zou ik mijn kop dan niet in het zand steken?

Let op: ik heb het niet over de kneuterigheid van Vlaamse of Belgische politiek of over mensen c.q. trollen die negatief reageren op berichten, die kan ik gemakkelijk negeren, maar over nieuwsberichten die mij vanuit mij principes negatief overkomen!

Dit is een greep uit de tweets die mij voorbije week ‘op mijn paard’ zetten:

Pro-life-studenten schrijven met stoepkrijt “Black Pre-Born Lives Matter” voor een abortuskliniek en worden gearresteerd:

Amerikaanse volksvertegenwoordigster vindt standbeeld van de heilige pater Damiaan in het Kapitool een voorbeeld van “white supremacy”:

Vandalisme tegen kerkgebouwen in Frankrijk en een Turkse president die de islamisering van Haga Sophia slechts als een opstapje naar de hertoeëigening van moskeeën in Spanje, het gaat allemaal voorbij zonder noemenswaardige reactie uit de christelijke wereld:

Engelse bischoppen beramen zich over een standpunt tegenover een verplicht Corona-vaccin en uiten de ethische bedenking dat de ontwikkeling van zo’n vaccin gebaseerd is op celmateriaal verkregen door abortus, maar vegen dat snel onder de mat (het feit dat ze zich de bedenking nog maken, vond ik dan weer wel positief, zouden onze bisschoppen dat ueberhaupt aandurven?):

Catalaanse politici die onafhankelijkheid van hun land willen, zitten intussen als 1000 dagen in de cel:

Een activistische programmeur stuurt me via github een voorstel om de termen ‘master’ en ‘slave’ uit mijn code te verwijderen (github is in feite ook een soort van sociale media):

Nederlandse minister laat kinderen vroegtijdig toe tot ‘behandeling’ van transgenderproblemen:

Dat gaat zo maar door, week in week uit, met een eindeloze stroom van berichten die regelrecht ingaan tegen de beginselen die ik een gezonde, harmonische samenleving toeken. Het ergste is, dat de meeste van die berichten eigenlijk gewoon ‘mainstream’ blijken. Je zou toch voor minder de moed verliezen? 

Wat is het alternatief? Kranten lezen is helemaal onmogelijk, want je leest er net hetzelfde en het wordt er voorgedaan als ‘neutrale’ berichtgeving, waarvoor je dan nog moet betalen ook. Al meermaals heb ik de accounts die ik volg proberen uitzuiveren om de ergste bronnen van negativiteit eruit te halen, maar als ik nadien weer andere accounts vind over onderwerpen die me interesseren, komt het gewoon terug. Ik doe mijn best om geen reacties op berichten te gaan lezen, maar voor feitelijke nieuwsberichten kan ik mijn ogen toch niet zomaar sluiten? Ik blijf wel nieuws-gierig!

Ook een vlucht in de literatuur of film lukt me niet erg, want ik ben fan van het dystopische genre, dus het gaat meestal over samenlevingen die afgegleden zijn naar waanzin en totalitarisme, en daarin herken ik natuurlijk keer op keer dingen die zich in werkelijkheid aan het afspelen zijn. 

Het zal wel aan mij liggen… Als gebruiker van sociale media zou een beetje gedragstherapie me wel deugd doen, door bij elk bericht te beseffen “het is selectief, het is gekleurd, het zal zo’n vaart wel niet lopen, de meeste mensen denken zo niet, het is uiteindelijk wel goed bedoeld”. Maar ondertussen is het wel gebeurd en niet meer ongedaan te maken…