Categorie: Blog

Een vreemdeling op de Duitse synode

Op de Duitse Kerkelijke websites is de vragenlijst verschenen waarmee gelovigen kunnen participeren aan de “Synodale Weg”, door hun mening te uiten over hun visie op de toekomst van de Kerk. 

De vragenlijst behandelt vier thema’s, elk in drie vragen. Ik heb hieronder de vragenlijst zelf ook beantwoord en zal mijn antwoorden doorsturen, want wat de Kerk in Duitsland aanbelangt, belangt ook mij aan, vermits we behoren tot één mystiek lichaam.

Omdat een aantal van de vragen lachwekkend suggestief zijn, heb ik me hier een daar niet kunnen inhouden een ironische noot te laten klinken. De strekking van mijn antwoorden is eerder traditioneel te noemen, wat in deze tendentieuze synode een noodzakelijk tegengewicht is.

Forum 1: Macht und Gewaltenteilung in der Kirche

Welche konkreten Erfahrungen von Macht und Ohnmacht haben Sie in der Kirche gemacht und was muss Ihrer Meinung nach in der Kirche verändert werden, damit der Umgang mit Macht besser kontrolliert und Machtmissbrauch verhindert werden kann?

Overall, I’ve experienced more passiveness from the church than active decision making and exertion of power. In some situations that may be regarded as wise and pastoral. It requires a strong personality to take hard decisions. Here are two examples of decision making and exercising power that I experienced in the Church:

An experience in my own parish. Our priest explained in an authorative way to a (female) parishioner who regularly made decisions on her own and without consultation, the limits of her responsabilities in the parish organization. Although this was of course rather painful, because our former priest never had the courage to set limits on her behaviour and although I sympathised with her, I appreciated this clear exercise of power by our priest.

An experience of powerlessness, I had in a more remote case, when I learnt from the media that our archbishop had dissolved a successful, yet traditional priestly fraternity, that was provided an abandoned church by his precedecessor, to start their new way of evangelization in our capital. This was one of his first actions after he became archbishop and an explaination for this decision has never been communicated. I was very upset by this decision.

The church is an organization and decisions have to be made that are sometimes painful for certain members. Our former priest had lacked to set a clear line towards this person mentioned above, so our new priest was in his right to do so. But our former archbishop had clearly set a line by officially establishing the priestly fraternity mentioned above, so the decision of the new archbishop was actually breaching the authority of the Church for reasons that can only be guessed to be of ideological nature. The latter, I see as an abuse of power, the former as a rightful exercise of power, although the public opinion probably sees it the other way around.

Having power in the Church is a means to be a servant. The humility of the servant does not imply that he should allow anyone to start meddling with his service. And vice versa, the power of the servant does not imply that he should be meddling with the service of his colleague or preceding servants. The authorities imposed on the servants of the Church should be clear and respected. And if a servant wants to use his power to meddle with the decisions already made, he should do so in a way that the faithful can understand the reasons. 

Wie können mehr Menschen aktiv an den Aufgaben und Entscheidungen in der Kirche beteiligt werden?

I’m not sure what the question means by “more people” and by “participating” in decisions. This seems to imply that the answer to the former question was that “more people should participate in decisions in the Church”. I didn’t give this answer, so I don’s see the point in answering this question. In general, involving more people in making decisions is opening a road to either division or immobilism.

Taking a step back, “participation” should be realized in teaching and explaining how the decisions made by the authorized servants, originate from the teachings of the Church, how they align with the establishment of Christ’s kingdom and how they will effect in the salvation of the eternal souls of the faithful involved. If these things are carefully explained to the faithful, and if they’re willing to understand, they can participate in the decisions. 

Forum 2: Leben in gelingenden Beziehungen – Liebe leben in Sexualität und Partnerschaft

Welche Erfahrungen haben Sie im Zusammenhang mit der kirchlichen Sexuallehre gemacht, welche Erkenntnisse oder Überzeugungen persönlich gewonnen?

This is quite personal and thus a strange question for a public poll. Nevertheless. In general, I can say that no priest or highschool teacher ever explained to me anything about the teachings of the Church in this matter, at least not in a way that it made an impression. The only incentive to learn abouth these teachings came when I noticed that they were openly contested, even from within the Church, and from discussing this with peer faithful and reading the actual sources, in encyclicals like Humanae Vitae and Donum Vitae. In the end, it is a very personal matter, more than anything in teachings of faith, and mainly to be discerned between partners of with help of a confessor. Nevertheless, matrimony obviously also has a very important public aspect and role in the christian community, so it’s not only a private matter. 

Wie kann die Kirche Ihrer Meinung nach das Evangelium von der Liebe Gottes in unserer Zeit überzeugender verkünden?

I’m not sure how this question is meant to relate to the topic, but I hear some resonance with the important teachings of St. John-Paul II in his “Theology of the Body”. He explains very good how the love of God, from the creation onward, and through the Gospel, is relevant for people of our time, in relationships and matrimony. 

Was ist Ihnen wichtig in der Sexuallehre der Kirche und was müsste dringend verändert werden?

Ah, sorry, I missed the topic definition. This is not about matrimony, but about any form of cohabitation where two or more persons have sex with each other, right? Again I’m having a bit of trouble with the question. Changing the teachings is suddenly falling out of the blue as a presupposed goal? Well, I don’t walk along that path. What must be changed in the first place, is the way the Church is communicating about the teachings. They should be properly explained to the faithful, they should be defended by priests, and accepted by the faithful.

Forum 3: Priesterliche Existenz heute

Was zeichnet Ihrer Auffassung nach einen authentischen Priester heute aus, welche Eigenschaften und Fähigkeiten sollte er besitzen?

Priests can have a myriad of services in the church, and each service requires different qualities. So there’s not a single answer to this question. But let’s assume we’re talking about a parish priest. The most important task of a priest is to give the sacraments. For an authentic priest, this should be a natural thing, involving a mix of spontaneity and dignity, of sacrality and humanity, of popularity and wisdom. It’s hard to pinpoint how this reflects in a man’s character or spirit, but it’s easy recognizable when one sees it in action. 

Wie kann ein authentischer Pries­ter mitten in der Welt von heute in der Nachfolge Jesu leben, welche Lebensform halten Sie für den Priester heute für angemessen?

A “way of life”… again I’m struggling with the question. I guess the primary example for a priestly way of life is that of Christ, the apostles, the prophets, the martyrs and the saints. A life of humble service, utter dedication, self-giving toward his community, but also a life that is supported by fraternity and prayer in community with other priests or devoted people.

Was müssen wir in der Kirche tun oder verändern, damit es mehr Berufungen gibt und der Dienst des Pries­ters attraktiver für junge Menschen wird?

Hehe, I know the correct answer here! “Abolish celibacy” But you won’t get it from me 😉 What young men need, to be attracted to a life of service in the Church, is to be taken seriously! If the general attitude in the Church in this country is one of relativism towards sacraments and faith in general, how on earth would one expect a young man to dedicate his live to serve this relativism? As soon as priesthood is lifted above the level of a life-long-social-worker, and as soon as a man is called to take responsibility over the salvation of the souls in the flock over which he’s assigned as a shepard, things may change.

Forum 4: Frauen in Diensten und Ämtern in der Kirche

Wie sehen Sie die Rolle der Frau in der Kirche?

Strange question. Women have the same role in the Church as anybody. There are only two abvious aspects in which they are different from men. The first is not as such related to the Church, it is a fact of creation. Woman can give birth, an image of the Divine power endowed in Creation, men cannot. The second is the priesthood. Men can be ordained as a priest, an image of Christ in the sacraments, women cannot. Apart from that, I don’t see any roles in the Church where women would be different from men. 

Was müsste sich ändern, damit mehr Frauen Leitungspositionen in der Kirche übernehmen (können)?

Damn!! I missed it again! Of course the answer to the previous question is to be that women can also be ordained priests! I still don’t have the feeling to play this quiz, luckily you give the answers away with the subsequent questions 🙂 Well, I suppose there are lots of “positions”  in the organization of the Church that don’t require a priestly ordination. Probably there are quite some roles currently reserved for priests that can be taken up by any faithful, so these priests can be assigned to more “priestly” tasks. That would certainly be a very good thing! And if a woman applies for the job, let her have it if she meets the requirements. But please don’t start with imposing quota’s, that’s absolutely senseless.

Wie müsste das Miteinander von Frauen und Männern in der Kirche gestaltet sein, damit wir in unserer Zeit glaubwürdig das Evangelium verkünden können?

Sorry, this is filosofy speech of which I cannot make head nor tail, so I’ll go the same route. A man is a man and a woman is a woman. They can be quite clearly distinguished. They can “coexist” to form what is called a family, where a man and a woman make a bond for life and children are born. I think this is the “Gestalt” for which the Church is given a dedicated sacrament and a name: “matrimony”. There are of course numerous other ways for men and women to “coexist”, each with it’s own merits and blemishes. More than often, these “coexistences” are the result of broken matrimonies and a solution to find steady ground in the least of all possible evils. I guess the Church should be gentle with these “coexistences”, understanding that there’s often no practical way out, without afflicting further damage. The Gospel however is quite clear on the particular value of the “coexistence” that is called matrimony and it is only worth believing if it is faithfully proclaimed by the Church.

Barmhartigheid per opbod

“Ik zou zijn hand vasthouden”, liet aartsbisschop Paglia noteren in respons op een instructie van de Zwitserse bisschoppen, die zegt dat een priester of pastoraal werker niet aanwezig mag zijn bij een stervende op het ogenblik dat euthanasie wordt gepleegd.   

Paglia bevestigt in woorden de leer, die euthanasie afwijst. In zijn daden wil hij die afwijzing niet bevestigen. Heel begrijpelijk dat hij zo redeneert: de paus promoot deze pastorale aanpak voortdurend. In concrete situaties haalt barmhartigheid het van de rigiditeit van de kerkelijke leer.

Ik begrijp en waardeer die redenering best, maar ik vind het altijd zo jammer als hooggeplaatste prelaten zich geroepen voelen om mekaar in pastorale barmhartigheid de loef af te steken en dat ten koste van de ondubbelzinnigheid van de leer. 

Als een Zwitsers priester geconfronteerd wordt met een euthanasiegeval en hij besluit, op basis van zijn eigen onderscheidingsvermogen en in alle discretie, dat het goed zou zijn om toch de euthanasie mee te maken, dan zou hij dat best in eer en geweten aan zijn bisschop melden en dan denk ik niet dat hij daarvoor gestraft zal worden. Hij moet natuurlijk zorgen dat zijn daad van barmhartigheid geen aanstoot geeft in zijn gemeenschap, want dan veroorzaakt hij een schandaal en daartegen waarschuwt Jezus ons in de meest krasse bewoordingen.

De uitspraak van mgr. Paglia gaat volledig voorbij aan deze raad. Zijn reactie is een slag in het gezicht van elke priester die met voorzichtigheid tracht de leer hoog te houden en waar nodig en mogelijk de barmhartigheid van persoonlijke nabijheid te schenken indien alle kansen om de leer toe te passen zijn uitgeput.

Bovendien mag gerust gezegd worden dat mgr. Paglia op die manier a priori een schandaal veroorzaakt in de ganse wereldkerk, want zijn uitspraak zet gelovigen aan tot twijfel over de waarde van de kerkelijke leer omtrent euthanasie.

De gratuite verklaring waarin hij zichzelf roemt om zijn —hypothetische— grenzenloze barmhartigheid, is bezwaarlijk een voorbeeld van nederigheid of van voorzichtigheid te noemen. Het opbod devalueert de waarde van échte barmhartigheid.

Deze vorm van zelfoverschatting zien we in de Kerk in zowat elke ethische discussie. Men loopt zich te hoop met pastorale benaderingen van zowat elk maatschappelijk verschijnsel dat de kerkelijke leer als problematisch beschouwt. In één beweging wordt eenieder die de leer wil begrijpen en toepassen, zonder pardon een gebrek aan barmhartigheid verweten en ei zo na de Kerk uitgekeken. In de hoofden hebben de —ingebeelde— barmhartig geamendeerde leerstellingen reeds kracht van wet.

Deze barmhartigheid heeft leerstellige ambities! Eens ze zelf tot wet is geworden, zal ze echter even kil en rigide zijn als elke andere leer…

Wat we missen, is ruimte voor het onvolmaakte. Zo noemde Rik Torfs dat, toen hij nog rector van de K.U. Leuven was. Ik noem het een noodzakelijk spanningsveld tussen de leer en de barmhartigheid.

Torfs had het niet zozeer over de Kerk, maar daar lag ongetwijfeld zijn inspiratiebron. In de brede samenleving zijn dezelfde mechanismes werkzaam. Zijn openingsspeech gaat sterk in op het belang van de vrijheid van meningsuiting [die bij de confraters in Gent onlangs werd ‘geneutraliseerd’, nvdr] en het gevaar van het juridiseren van meningen. 

Vluchtigheid is wat onze vrijheid van meningsuiting ontbreekt. Geobsedeerd door volledige openheid, registreren we al onze uitlatingen. Elk van die uitlatingen wordt door anderen dan weer zonder onderscheid of context becommentarieerd, terwijl een meningsuiting soms ook bedoeld is om te ventileren en vervolgens te verdwijnen. Toen er nog geen sociale media waren, kon je aan je eigen meningen een gewicht meegeven. Dan schreef je gewichtige meningen neer in een lezersbrief, een opiniestuk of desnoods een boek. Wie een lezing hield, kon het zich gerust veroorloven even uit de bocht te gaan. Al de rest was voor de vrienden aan de toog en om ’s anderendaags te vergeten. Ook dat is barmhartigheid.

Toen kon je met een schimpscheut en een lach nog ontsnappen aan het opbod van valse barmhartigheid.

Lekker breed geformuleerd. “Altijd prijs, altijd gewonnen!”

Alledaags Leven met Ignatius

Leven met Ignatius is een 11-delige podcast waarin het boek ‘Leven met Ignatius – Op het kompas van de vreugde’, van Nikolaas Sintobin sj wordt voorgelezen. Nu ook te beluisteren op Alledaags Geloven.

Leven met Ignatius

Intussen staan er al een tiental “luisterkaarten” online, die je nu ook apart kan uitfilteren. Als je elke dag wat tijd kan vrijmaken voor bezinning, maar niet van lezen houdt, heb je daarmee al heel wat materiaal voorhanden!

Luisterkaarten

10 jaar Geloven Leren

Rechts onderaan op het scherm vind je een historiek van alle artikels op deze blog, per maand. De twee oudste artikels uit 2007 verschenen eigenlijk op een andere website, dus die tellen niet echt mee. Het is in december 2009 dat het eerste artikel verscheen op Geloven Leren. Geloven Leren wordt deze maand dus 10 jaar! De titel van dit eerste artikel is “Nederigheid“. Daarom is het misschien niet gepast deze tien jaar voor te doen als een grote verwezenlijking. Nee, ik zou liever hebben dat het slechts eerste stappen zullen blijken in het levenslange “geloven leren”. 

Toch mag ik even op een rijtje zetten wat er in die 10 jaar zoal verscheen:

Het werken aan deze projecten heeft me, naast de technische uitdagingen, al veel gelegenheid gegeven zaken bij te leren over het geloof. Ik hoop dat ook anderen er hun voordeel uit kunnen  halen. 

Alle publicaties kunnen naar believen worden vermenigvuldigd of kunnen besteld worden in druk aan kostprijs.

Synodale weg: de crisis katalyseren?

Voor Duitse katholieken worden het twee lange jaren. Twee jaar duurt het proces van de “Synodale Weg“. Kerkleiding en leken gaan debatteren over de toekomst van de Kerk, die—zoals overal in West-Europa—in crisis is. De kaarten liggen al lang op voorhand open op tafel: de vooropgestelde doelstellingen omvatten opheffing van het celibaat, wijding van vrouwelijke diakens en kerkelijk homohuwelijk. Dit alles vindt nota bene plaats onder het mom, dat het veranderingen zouden zijn die opgedrongen worden door het misbruikschandaal. Misbruik van het misbruik, noem ik dat…

Zelf volg ik nauwelijks Duitse media, toch zou ik graag een oogje in het zeil houden. Met Google Translate actief in mijn browser, heb ik al een staalkaart genomen van de websites die de moeite zijn om op te volgen:

www.synodalerweg.de Der synodaler Weg is de officiële website van heel het gebeuren [RSS]

www.dbk.de Deutsche Bischofskonferenz, dat zijn de Duitse bisschoppen [RSS]

www.zdk.de Zentralkomitee der deutschen Katholiken is de lekenorganisatie die als officiële vertegenwoordiger van de Duitse katholieken zal deelnemen aan de Synodale Weg [RSS]

www.katholisch.de Het mediaportaal van de Kerk, zeg maar het Duitse Kerknet [RSS]

www.kirche-und-leben.de Een uitgave van het bisdom Münster, maar met een onafhankelijke redactie [RSS]

Omdat de websites in het Duits zijn en ik liefst nieuws volg in mijn RSS-feed in het Nederlands of het Engels, heb ik me voor elke site geabonneerd op de bijhorende news-feed, met behulp van fetchrss.com voor het aanmaken van ontrekende feeds en van Google Scripts voor het vertalen van de feeds. De links naar de Nederlandstalige RSS-feeds vind je hierboven.

Het eerste berichtje dat ik binnenkreeg, kwam van katholisch.de, het Duitse Kerknet. Het was een opinieartikel. De publicist vond het niet kunnen dat bij de openingsceremonie de mevrouw van het ZdK niet genoeg in beeld was gekomen. Ze had alleen een kaars mogen aansteken en een kort woordje zeggen, en de rest van de aandacht was opgeeist door kardinaal Marx, de snoodaard!… Zie je wel dat de Kerk nog steeds klerikaal denkt!

Zal dit het niveau zijn van de meningsuitwisselingen gedurende de komende twee jaar? Ik maak me weinig illusies, want dit is gedurende de voorbije 50 jaar onveranderlijk het niveau geweest van de meningsuitwisselingen over het thema “de rol van de leek in de Kerk”. Been there, done that. En dan heb ik uit zelfbehoud nog afstand gehouden van websites van drukkingsgroepen, zoals die van Maria 2.0, die alle katholieke verbeelding tarten.

De mevrouw van ZdK kwam niet genoeg in beeld

Hier in Vlaanderen gaat het er gelukkig veel rustiger aan toe. Geen kerkstakende vrouwen en ook geen s(y)node wegen. Alles peis en vree dus? Ik geloof er niks van! Ons kerkvolk denkt precies hetzelfde als het Duitse en ook onze bisschoppen denken precies hetzelfde als de Duitse. Waarom woedt bij ons het debat dan niet zo hevig? Niet alleen omdat ‘de Vlaming’ makker en volgzamer is dan ‘de Duitser’. Zeker ook omdat de overheidssteun van de Kerk in Duitsland rechtstreeks afhangt van het aantal gelovigen dat zich jaarlijks als katholiek bekent, terwijl die in Vlaanderen voor onbepaalde tijd verzekerd is, zelfs al lopen alle kerken leeg.

Het Vlaamse status quo weerhoudt een hoofdredacteur van het Vlaamse Kerk en Leven er intussen niet van, ook zijn duit in het zakje te doen. Zijn jongste editoriaal is voor de goede lezer een duidelijk pleidooi voor vrouwelijke priesters. Dat soort van omfloerste stemmingmakerij zijn we intussen van ons katholiek lijfblad wel gewend, maar het illustreert nog maar eens dat, eens de Duitsers het vuile werk hebben opgeknapt, de Kerk in ons land zonder kritiek de vernieuwingen zal kunnen omarmen: de geesten zijn reeds murw gemaakt.

Een niet te onderschatten factor in het debat is de publicatie binnen enkele maanden van de pauselijke exhortatie over de Amazonesynode. Als de paus de viri probati installeert in de Amazone, zal dat het debat in Duitsland een duidelijke richting geven.

Ik ben hier nu weer veel kritiek aan het geven, maar weet je, eigenlijk is er principieel niks mis mee, dat leken met hun eigein inspiratie vorm geven aan de kerk van de toekomst, die onvermijdelijk anders zal zijn dan de kerk van vandaag en dan die van vorige eeuw, of de eeuwen daarvoor. Wat mijn weerstand voedt tegen zowat alle voorgestelde veranderingen in dit debat, is dat ze toegejuicht worden door een grote en zelfingenomen (want nooit tegengesproken) groep van “gelovigen” van wie ik het sterke vermoeden heb dat ze eigenlijk nauwelijks nog geloven in enige vorm van transcendentie, laat staan in verrijzenis, eeuwig leven, eucharistie of andere wezenlijke katholieke geloofspunten. Dat gebrek aan geloof wil ik niemand kwalijk nemen. Het is ook niet eigen aan leken. Ik zie het echter wel als de belangrijkste oorzaak van de crisis in de Kerk. Als de “Synodale Weg” zich tot doel stelt die crisis het hoofd te bieden, lijkt het me geen goed idee de oorzaak van die crisis te versterken. 


PS. Op RKDocumenten is een dossier “Synodale Weg”  aangelegd, maar daarin is nog niet veel verschenen.