Tag: ethiek

De kiezer zonder signaal

Het editoriaal van Tertio deze week ging over “het signaal van de kiezer”. Qua originaliteit beloofde dat al niet veel goeds.

De fout die Van Lierde maakt, zit al in de titel. Er is geen “signaal van de kiezer”. Hij analyseert de uitslag alsof VB-kiezers allemaal vanuit dezelfde motivatie stemmen. Ik zie VB meer als een groeiende potpourri van kiezers met politiek dakloze meningen, van wie velen slechts om één ding boos zijn: dat ze geen partij gevonden hebben waarop ze écht uit overtuiging konden stemmen.

Sentimenten zonder ideeën

Je mag kiezers van het VB blijkbaar van alles beschuldigen, maar niet van het hebben van redeneringsvermogen. Volgens Van Lierde zijn ze beïnvloed door sociale media, zeggen ze foert tegen het establishment en denken ze vanuit hun portemonnee. Dat lijkt inderdaad zo. Nergens gunt Van Lierde deze kiezers het voordeel van de twijjfel dat ze verder over hun stem hebben nagedacht dan dat.

Ik hou niet van opiniemakers die doen alsof er buiten het centrum alleen sentimenten kunnen bestaan en geen ideeën.

Ik denk niet dat alle VB-kiezers dezelfde ideeën aanhangen, integendeel, maar ik denk dat velen onder hen wel degelijk overwogen ideeën hebben, van de meest diverse aard en zonder politiek klankbord.

Ikzelf heb sterk overwogen om voor Vlaams Belang te stemmen, en voor Europa heb ik dat ook gedaan. Waarom? Heel eenvoudig: het centrum is me te eng en te overbevolkt en ik vind het er niet gezellig!

Enkele voorbeelden.

Euthanasie: iets minder politiek correct

Als hij het over de invloed van de stemtesten heeft, zegt Van Lierde: “Zou het kunnen dat die keuzehulp niet zo onschuldig is? Op één of andere vraag een minder politiek correct antwoord geven – zoals over euthanasie –, volstaat om bij het VB uit te komen”.

Daarin is de stemtest inderdaad misleidend, want het woord euthansie wordt in het VB-programma zelfs niet vernoemd (ik vraag me dus af hoe dat zo in die stemtest terechtkomt), maar Van Lierde legt de vinger op de wonde: met een “minder politiek correct antwoord”, heb je eigenlijk geen keuze meer. Je hebt niet veel eigen ideeën nodig om intellectueel buiten het centrum te belanden.

Nationalisme

Als hij het over “het einde van België” heeft, relativeert Van Lierde: “Gelooft u dat bijna de helft van de Vlamingen dat wil, het einde van België?” Nee, natuurlijk niet, maar ik zie, blijkens de verschuivingen, een aardig percentage teruggekeerde VB-kiezers dat nationalistisch denkt en dat is teleurgesteld in de communautaire koelkast van de N-VA.

Turkije

Er zijn wellicht ook Belgen die een visie hebben op de toekomst van Europa en die gefnuikt zien bij toetreding van Turkije. Ook zij kunnen bij geen enkele partij terecht behalve bij het VB, om die mening stem te geven.

Ethisch conservatisme, Vlaamse autonomie, Europese homogeniteit. Is dat racisme? Zijn dat sentimenten van angst of boosheid? Ik vind dat standpunten die het overwegen waard zijn! Via welke partij kunnen die standpunten een stem krijgen? Weinig keuze… Stemmen op het VB dan maar, met de wasknijper op de neus!

Geen brug te ver

En dan nog… Veel zin heeft het niet, want ook het VB schurkt, tenminste wat het ethische betreft, knus aan bij de rest, zo bewijst het terugfluiten van Dominiek Sneppe, die van mening is dat homohuwelijk en adoptie een brug te ver is.

Homohuwelijk is één brug. Adoptie is een tweede brug. Donorvaders en draagmoeders een derde brug. Bruggen die we allemaal oversteken, en nog veel meer, zover de fantasie strekt, want deze “holebirechten” worden in dit land over de partijgrenzen heen unaniem beleden. Het is politiek irrelevant geworden, je daarbij vragen te stellen.

Interessant trouwens bij dit akkefiet is de bevraging over ethische thema’s onder verkiezingskandidaten die De Morgen organiseerde bij de vorige verkiezingen. De eerste vraag ging toen over het homohuwelijk, en afgaande op de grafieken, bevond het zwaartepunt van de populatie VB-kandidaten zich bij de tegenstanders en stonden ze daarin ook alleen. Individuele meningen waren dat. Zijn die conservatieve kandidaten intussen allemaal vervangen in het rondje verjonging?

Volgens het partijprogramma blijkt intussen ook bij VB de ethisch conservatieve stem in dit thema monddood.

Luisteren naar het partijprogramma

Bij VB even goed als bij de andere partijen, is het partijprogramma een dictaat dat de mening smoort van de kiezer en zijn vertegenwoordigers.

Politici mogen nog zoveel “naar de armen gaan, de arbeiders, de migranten, het middenveld, de kerken en de moskeeën en de mensen vragen wat hen zorgen baart, waarom ze boos zijn of waarvoor ze angst hebben”, zoals Van Lierde het graag zou zien, zolang de antwoorden waarmee ze terugkeren door het partijbureau ongeschikt bevonden worden voor vertolking in de parlementaire fracties, zullen die wandelingen weinig zoden aan de dijk zetten.

Eng ideologisch centrum

In onze kleuterdemocratie, mag je bolletjes kleuren, maar geen mening hebben. Ik toef liever aan de buitenkant van de hoge muur die rond het enge ideologische centrum is opgetrokken, waarbinnen iedereen zich verdringt. Vandaaruit kijk ik toe hoe het VB voor de poorten staat te trappelen om ook binnen te geraken.

Geef ik met deze analyse toch ergens blijk van een “paradoxale mix van nederigheid en moed, radicalisme en conservatisme, vertrouwen en creativiteit”? Of ben ik gewoon een reactionaire racist? Het zal wel het laatste zijn.

Schuldfetisjisme is niet christelijk

Johan Sanctorum schrijft op zijn blog een artikeltje over de ingestorte Itialiaanse brug. “Wie heeft het gedaan? Whodunit?” is de vraag die alle media bezighoudt. Terwijl het net zo goed gewoon pech kan zijn. “Met zo’n kansspellogica kunnen wij niet om, ik weet het. Ons modern universum, waar we tegelijk het schier onmogelijke, verbluffende willen én alles willen controleren, is er niet op ingericht.”

Schuldfetisjisme

Ik heb dat gevoel ook wel eens. Zelfs in — hoewel tragische — alledaagse ongelukken moet telkens een boosdoener worden geïdentificeerd, vooral als dat toevallig politiek goed uitkomt. In het geval van een grote catastrofe van technische aard, lijkt het me geen overbodige luxe ingenieurs te laten onderzoeken wat de oorzaak is, om zulks in de toekomst te kunnen vermijden. Het kwaad is echter geschied en het is niet denkbeeldig dat, zelfs als er een ‘schuldige’ wordt gevonden, zal blijken dat iedereen te goeder trouw of tenminste volgens alle geldende regels heeft gehandeld. Voor iemand die niet rechtstreeks bij de zaak betrokken is, zoals mij, is het irrelevant wie die schuld draagt. Belangrijk is dat de slachtoffers en hun nabestaanden bijgestaan worden. De schuldvraag is juridisch getouwtrek voor advocaten van verzekeringsmaatschappijen. Wat winnen wij als waarnemers erbij te weten of deze architect of gene aannemer in de fout is gegaan?

Misbruikschandaal

Anders ligt het bij die andere grote catastrofe die het nieuws beheerst, het misbruikschandaal in de Amerikaanse katholieke Kerk. De schuld is in dat geval allerminst anoniem. Er kan geen sprake van zijn dat de betrokkenen te goeder trouw handelden, zelfs niet naar de geldende regels. De slachtoffers hebben niet ‘gewoon pech’ gehad. Toch is de honger van de publieke opinie nog niet gestild, zelfs niet als er namenlijsten van schuldige prietsers gepubliceerd worden. “Enkele honderden priesters” zijn immers te vaag om te bevatten. De schuld moet eenduidig kunnen worden benoemd. Voor de ene wordt dat het ‘clericalisme’, voor de andere is het de ‘homo-cultuur’, ze kiezen maar uit wat er toevallig in het facebookkraam past.

Oud-testamentisch schuldprincipe

De ‘weldenkende bubbel’ op de katholieke sociale media volgt paus Franciscus, die stelt dat de schaamte voor het misbruikschandaal de ganse Kerk treft. Het is eigenlijk een heel oud-testamentisch principe van het volk dat zichzelf met schuld belaadt, niet zozeer tegenover naasten of vreemdelingen, maar tegenover God zelf. U en ik hebben niets met de misbruiken in Amerika te maken, maar toch dragen wij als christenen mee de schuld die het lichaam van Christus heeft bezoedeld. Toevallig kwam dat dag op dag vier jaar geleden ook al aan bod op dit blog in het artikel “Waarom moeten wij ons distantiëren van iets waar we niks mee te maken hebben?”

Christelijke wortels?

Nog even wil ik terugkomen op het artikel van Sanctorum, waar hij probeert te kaderen waarom de samenleving zo behept is met het uitvlooien van de schuldvraag. “Vanuit de Christelijke wortels van onze cultuur en de Kantiaanse moraal – zelfs uitlopend in het existentialisme van Sartre en C°- is de schuldvraag een dominant gegeven.” Dat is nogal breed. Vooral de ‘christelijke wortels’ riepen bij mij een vraag op.

Exegese

Ik ga nogal eigengereid om met exegese. Mijn belangrijkste tool is de integrale Petrus-Canisiusbijbel, die ik met een enkele muisklik kan doorzoeken, bijvoorbeeld op het woordje “schuld”. Het Oude Testament bulkt ervan, zoals hierboven aangehaald, zeker als de profeten aan het woord zijn. Het uitverkoren volk voelde hoe zwaar de schuld woog van zijn ontrouw jegens zijn God.

In het Nieuwe Testament vind je “schuld” in een gans andere context. Eigenlijk zijn er maar twee plaatsen waar schuld aan de orde komt. Enerzijds zijn er de parabels van Jezus, zoals die van de onrechtvaardige rentemeester en die van de talenten. Anderzijds zijn er de beschuldigingen die Jezus bij zijn veroordeling ten laste worden gelegd. In de parabels gaat het Jezus erom de schuld vanuit een nieuw perspectief te bekijken. De schuld wordt omgezet in iets goeds. Jezus wil vergeving van schuld. In zijn eigen veroordeling voert Hij dat in praktijk en neemt Hij al onze schuld op zijn schouders. Veel meer wordt er over schuld niet gezegd.

Wie het Nieuwe Testament goed leest, en dat zijn toch in de eerste plaats ‘christenen’, neem ik aan, zal dus helemaal niet geneigd zijn om de schuldvraag als een ‘dominant gegeven’ te beschouwen. Daar slaat Sanctorum dus wel degelijk de bal mis, maar het is hem vergeven, hij moet in elk van zijn artikeltjes toch minstens één keer kunnen schamperen over het geloof.

Boete en bekering

Als christenen zijn we dus wel bezig met schuld, maar we zijn er niet op uit om een lijst namen van schuldigen te produceren en die te straffen en te menen dat daarmee gerechtigheid is geschied. Het recht moet zijn beloop hebben, maar daarover hoeven u en ik ons niet te bekommeren. Voor ons moet het besef van schuld vooral aanleiding zijn tot boete en bekering, tot vernieuwing en verdieping van ons christelijk leven.

Niets zo katholiek als universele rechten van de mens

Keuleneer vs. mensenrechten

Beroepskritikaster Fernand Keuleneer stelt in Tertio de vraag of het wel gezond is dat in ons rechtssysteem zo’n grote rol wordt toegekend aan de mensenrechten. Het interview is enkel toegankelijk voor abonnees, maar hoofdrecteur Van Lierde vat het voor u samen in zijn hoofdartikel “Doos van Pandora“.

Read More

De lakmoesproef van schaamte en verlossing

Het oudstse artikel op deze blog dateert van mei 2007. Het is getiteld “Verontwaardiging over schaamte”. De aanleiding van het artikel waren enkele hedendaagse kunstwerken die verschenen in het openluchtmuseum Middelheim van de Amerikaanse ‘shockartiest’ Paul McCarthy. Eén van de werken, Complex Pile, stelde een gigantische drol voor. Nog geen maand geleden was er weer zo’n werk in de aanbieding: Arc de Triomphe van het Oostenrijkse collectief Gelitin, waarvan ik omwille van de kiesheid liever geen illustratie voorzie. Ik vroeg me af wat de zin van zo’n kunstwerken kan zijn. Als ik in de soms ronduit shockerende kunst toch één werking erken, is het de opwekking van schaamte.

Read More

De deugd als kleine heilsgeschiedenis

De eerste lezing op de vijfde zondag in de Vasten bevat deze uitspraak van de Heer, bij monde van zijn profeet:

Ik zal mijn wet in hun binnenste leggen en hem in hun hart schrijven.

Vanuit de context van die bijbelpassage en ook de eraan gekoppelde lezing uit het Evangelie, wordt dit gelezen als een voorspelling van het nieuwe Verbond: de komst van Jezus en van zijn omgang met de wet.

Read More