Tag: islam

Grondwetsartikel 24 en de Islam

In Belgie is godsdienst knus ingenesteld in de staat. Die bekostigt onderhoud van kerkgebouwen, synagogen, moskeeen, tempels,… ook de eredienst zelf en de bedienaars van de eredienst en daarnaast ook godsdienstonderwijs in officiele zowel als vrije scholen. Dat laatste leek even op de helling te staan door het voorstel om artikel 24 van de grondwet te herzien.

Voorstellen om het vak godsdienst te vervangen door iets algemeens rond burgerzin, filosofie, algemene godsdienstbeschouwing, of dies meer worden steevast geargumenteerd met een waaier van argumenten, waarvan hieronder de meest aangehaalde:  

Secularisatie. Slechts een minderheid van de bevolking maakt deel uit van een geloofsgemeenschap, dus de overheid hoeft zich niet te verplichten in te staan voor godsdienstonderwijs, van welke aard ook.

Diversiteit. In een samenleving die meer verschillende religies telt, wordt het belangrijker om de andere religies te leren kennen, dan de eigen religie, als daarvan al sprake is.

Demografie. Katholieke scholen, waar enkel katholieke godsdienst wordt gegeven, tellen een meerderheid aan leerlingen die eigenlijk met het katholiek geloof geen uitstaans hebben, louter omdat die scholen historisch zo sterk verankerd zijn in het onderwijslandschap. Toch volgen zij verplicht het vak katholieke godsdienst.

Verlichting. De Westerse/Europese waarden worden opgehangen aan de ideeen van de Verlichting. Die waarden worden zijn in onze samenleving universeel  en horen alsdusdanig ook thuis in het onderwijs.

Vrijheid. Een stapje verdergaand op twee laatste argumenten, moet jongeren de vrijheid worden gegeven te kiezen of ze willen geloven en welk geloof ze zouden belijden. Dat mag niet afhangen van de school die toevallig in de buurt is (cf. de beperking van schoolkeuze in grootsteden) of die hun ouders voor hen kiezen.

In de meeste van deze argumenten, op dat van de Verlichting misschien te na, gaat het katholiek onderwijs mee, meer nog: ze hebben ze reeds geanticipeerd in de uitwerking van het concept van de katholieke dialoogschool, waarin godsdienstonderwijs niet langer catechetisch is, maar dialogerend en pluralistisch.

Als katholieke ouder kijk ik het debat met lede ogen aan. Ik snap immers niet wat dit debat in wezen zou veranderen in de geloofsopvoeding van mijn kinderen. De rol van de katholieke school heb ik nooit als een wezenlijke ondersteuning ervaren. Onbewust zal die er ongetwijfeld zijn geweest, in de herkenning van bepaalde verhalen, in het aanvoelen van eenzelfde resonantie, in de ontmoeting met de enkele leerkracht—een witte raaf—die nog lesgeeft of persoonlijk aanspreekt vanuit de kracht van het geloof, maar als het erop aankomt, gebeurt geloofsoverdracht thuis of in de parochie. En zelfs al schaf je het vak godsdienst af, gelovige leerkrachten zullen de kracht van het zout niet verliezen.

Om te ontkennen dat het nuttig zou zijn om andere godsdiensten te ontdekken, ben ik de laatste. Ik heb al voorgesteld aan onze oudste zoon, die naar een GO-school gaat, om zich gedurende een jaar in te schrijven voor het vak islamitische godsdienst, maar dat zag hij niet zitten. Of die kennismaking ook enige persoonlijke relevantie zou hebben in een vak “wereldgodsdiensten”, betwijfel ik echter ten zeerste.

Terugkerend op de nipt ontweken herziening van artikel 24 in de Belgische grondwet, vraag ik me af of de argumenten in het debat ueberhaupt relevant zijn. De katholieke godsdienstles van de dialoogschool vult eigenlijk het gros van de hervormingsvoorstellen reeds in, alleen de princiepskwestie van de benaming blijft over, en voor wie dat echt niet wil, is er zedenleer, islam, etc… op de GO-scholen.

Heel het debat lijkt me dus een non-issue, tenzij….

Tenzij je de islam mee in het debat betrekt.

Politici worden geacht vooruit te denken, veranderingen in de samenleving te analyseren en de effecten op het staatsbestel te anticiperen. Dat lijken ze ook netjes te doen, want secularisatie en diversiteit zijn belangrijke punten op de agenda. Van vandaag… Wat echter met de agenda van morgen?

Ik ben even te lui om de concrete cijfers van de demografische voorspellingen bij de hand te nemen, maar ik hoef geen tekeningetje te maken bij de groei van de islam in onze regionen. Waar we vandaag nog spreken van een secularisatie in de samenleving, zullen we over tien, dertig, vijftig,… jaar spreken van een desecularisatie in de samenleving!

Is het verstandig om die kering af te wachten en ondertussen de inbedding van godsdienst in de staat onveranderd te handhaven? Dat is de vraag die politici vandaag moeten stellen. En misschien stellen sommigen die ook, zonder het met zoveel woorden te (durven) zeggen.

Dat we vandaag nog geen islamitische zuil in het onderwijslandschap hebben, is volledig en al te wijten aan de islamitische godsdienst zelf, omdat zij onderling hopeloos gedesorganiseerd zijn. Mocht de Islam een minimum aan organisatiestructuur kennen, zoals de katholieke Kerk die eigen is, ben ik er zeker van dat er vandaag een bloeiende islamitische onderwijskoepel zou bestaan en dat moskeeen in onze steden mee het straatbeeld zouden bepalen.

Controle. Controle is het ultieme argument dat wordt aangevoerd om de huidige Belgische wetgeving te verantwoorden. De staat betaalt, dus de staat controleert.

De laatste jaren hebben we heel wat positieve berichten gehoord over de controle die de staat kan uitoefenen op godsdienstige organisaties. Moskeeen met Arabisch geld en dito haatpredikers, Islamitische scholen die opgericht worden met geld uit het drugsmilieu, ze worden allemaal tot de orde geroepen. Ik ben geen jurist, maar ik vermoed dat dit minder met de gronwettelijke verankering te maken heeft dan met alledaagse burgerlijke orde. Die buigt zowiezo graag mee met de actuele meerderheid, dus daarover hebben we ons niet veel illusies te stellen.

Het is dus misschien een beetje gewaagd, maar ik zou durven beamen dat het een gemiste kans is om artikel 24 aan herziening te onderwerpen!

De vaagheid van de werkelijke argumenten die de politieke partijen hanteren in dit debat, maakt echter dat ik minder dan ooit weet voor wie ik nu moet stemmen over enkele weken 🙁

Religieus militantisme 1933-2018

Vorige week werd ik op de Carnotstraat aangeklampt door een jongeman met baard en zo’n typisch noordafrikaans mutsje op zijn hoofd, die gratis boekjes over de Islam verdeelde, “om te informeren, niet om te bekeren”. Ik heb een boekje aangenomen en gevraagd of hij een bekeerling was, want in taal en uiterlijk leek hij een oervlaamse jongen. Dat was zo.

Hij gaf enkele voorbeelden waarom hem de Islam meer aanspreekt dan het katholieke geloof, waarmee hij ongetwijfeld in zijn jeugd ook in aanraking is gekomen. De Islam is—volgens hem—veel eenduidiger. God die geboren wordt als een kind bijvoorbeeld, dat vond hij heel inconsequent. Ofwel is God een almachtige Schepper, en dan is er geen enkele reden waarom Hij ook nog eens als kind geboren zou worden, ofwel is God niet almachtig en zelf deel van de Schepping, maar dan is Hij ook geen God meer. Ook een God die sterft, vat hij niet.

Ik heb het gesprek nog verder onderhouden en geprobeerd uit te leggen hoe die ongerijmdheden toch zin hebben, tot het voor de jongeman tijd was om naar het gebed te gaan, maar ik moet ook toegeven dat het vragen zijn waarop geen pasklaar antwoord te geven is. Het zijn de paradoxen van Kerstmis, waarover zonet een interessant artikel in mijn RSS-bus rolde, van de hand van mgr. Charles Pope.

Enkelvoudigheid van God

Ik kon het echter niet laten en heb een beetje verder rondgekeken op internet of er over dit soort vragen niet nog zinvoller dingen te zeggen zijn en ik kwam—via enkele esoterische omweggetjes—uit bij het concept van de “divine simplicity” of de “enkelvoudigheid van God”, een concept dat bekend is in christelijke, joodse en ook islamitische theologie. De enkelvoudigheid van God wordt door St. Thomas van Aquino betoogd in zijn Summa Theologiae (Eerste deel, Derde vraag). Verderop in de Summa vind je bijvoorbeeld het antwoord op de vraag: “Was het gepast dat God mens werd?” (Derde deel, Eerste vraag), gevolgd door nog zo’n slordige 700 pagina’s disputen over de Menswording, waaronder ook de weerlegging dat de Menswording in strijd zou zijn met de enkelvoudigheid van God, waarmee ik mijn islamitische gesprekspartner van antwoord had kunnen dienen!

Thomas van Aquino, Summa Theologiae Theologische Summa Nederlandse vertaling door een groep Dominicanen, Antwerpen

Uitgeverij “Geloofsverdediging”

Het grappige is nu dat de enige online beschikbare publicatie van Thomas van Aquina’s Summa in het Nederlands een slordig ingeschande versie betreft van een boek uit 1933, gepubliceerd door de uitgeverij “Geloofsverdediging” van de paters Dominicanen in hun, nu leegstaande, Antwerpse klooster in de Ploegstraat, net achter de hoek dus van de plaats waar ik die jonge Vlaamse islamiet ontmoette, die ook aan geloofsverdediging doet met soortgelijke boekjes, precies 85 jaar later. Zo herhaalt de geschiedenis zich, maar nooit helemaal op dezelfde manier!

Offensiefbeweging

Offensief-meeting

“Geloofsverdediging” was als uitgeverij de voorloper van uitgeverij Halewijn NV, die vandaag nog steeds tal van katholieke publicaties verzorgt. Weer een beetje verder zoeken op internet bracht me bij een artikel over “De Offensiefbeweging in Vlaanderen“. Het artikel beschrijft hoe het Antwerpse dominicanenklooster de spil was in het katholiek ideologisch militantisme van het interbellum en de thuisbasis van katholieke documentatiecentra, een tijdscrift “De Waarheid”, propagandacentrales en zogenaamde “offensiefbrigades” die zelfs bij gelegenheid als knokploeg opereerden.

De tijden zijn veranderd… en misschien mogen we nog van geluk spreken dat onze islamitische stadsgenoten in de professionalisering van hun apologetische ijver slechts een flauwe afspiegeling zijn van de Dominicanen van weleer. Anderzijds mogen we ons de vraag stellen of we zelf tegenwoordig niet een beetje te weinig aan geloofsverdediging doen. Men zegt dat de jongeren van vandaag op vlak van religie onwetend zijn, maar wel heel ontvankelijk. Hoe spreken we hen echter aan? Zijn de—laat ons eerlijk zijn—eerder flauwe artikeltjes op Kerknet.be voldoende wervend voor buitenstaanders? Ik vrees ervoor… Een youtubekanaal met apologetische filmpjes lijkt me wel wat, zoals dat van Christelijke Apologetiek.

Of is de tijd rijp zijn om een Nederlandse paperback van de Summa uit te brengen en een offensiefbrigade op te trommelen om ermee de straat op te gaan?

Sacramentsprocessies a’ gogo

Als ik door de straten van Borgerhout wandel, zie ik affiches uithangen met aankondigingen van allerhande evenementen in het kader van de Ramadan. Het is fijn voor onze islamitische stadsgenoten dat zij zich in het straatbeeld op een mooie manier kunnen manifesteren.

Wist je echter dat er in Antwerpen ook nog een katholieke gemeenschap huist? Je zou het niet zo meteen zeggen, want ze blijven verborgen achter de muren van doodse kerkgebouwen, waarvan je je vaak afvraagt of ze eigenlijk nog wel actief gebruikt worden. Ik vermoed dat het bisdom een aantal gebouwen in waakvlammodus houdt, al is het maar om te voorkomen dat ze verkocht moeten worden om als moskee te dienen (wat trouwens van stadswege ook met postgebouwen gebeurt).

Read More

Transconfessionele keuze voor het vak levensbeschouwing

Al jarenlang wordt er getoeterd over het vak levensbeschouwing in de Vlaamse scholen. Noch het model van de katholieke scholen, waar praktiserend katholieke leerlingen (en leerkrachten) in de (katholieke) godsdienstles een minderheid vormen, noch het model van het openbaar onderwijs, waar de leerkracht katholieke godsdienst de populaire Jan moet uithangen om zijn klasjes gevuld te krijgen, spreken me bijzonder aan. Als kinderen (of hun ouders) bewust kiezen voor een katholieke school of voor de katholieke klas in het vak levensbeschouwing, ga ik ervan uit dat het zwaartepunt van de geloofsoverdracht eigenlijk in het gezin ligt of in de parochie. Hoogstens krijgen ze op school een second opinion voorgeschoteld en komen ze—wie weet—in contact met gelovige peers.

Read More

Hogere studie psychologie vereist om te voetballen op het plein

In de eerste week van de vakantie werden onze kinderen dagelijks lastiggevallen door allochtone kinderen als ze op het plein gingen voetballen. Na enkele ergernisvolle ‘gesprekken’ (de eergevoeligheid die de sociale omgang met deze gemeenschap hypothekeert, maakt het moeilijk om dit woord zonder aanhalingstekens te vermelden) en een bezoekje van de politie leek het alsof de spanningen waren opgelost. Omdat we zelf ook op vakantie gingen en er tal van andere activiteiten waren, werd er niet meer dagelijks gespeeld, maar goed, de laatste weken kon het weer terug zonder problemen.

Read More